Tagarchief: democratie

De parabel van het vogelbos

Het is begin oktober 2016. In een enigszins verscholen deel van het bos komt een tiental vogels bij elkaar in een wat bedrukte stemming. ,,Het is verdomme niet gelukt”, zegt vogel Heilig. ,,Wat is er mis gegaan? Heb ik voor niks die extra club Voor Alle Vogels opgericht om de stemmen van de vogels te winnen die jou niet meer vertrouwden”, roept hij tegen vogel Geschoten, de leider van de Boevenclub. ,,We hebben al vier jaar verloren met niks doen, vier jaar niet kunnen graaien. We hadden toch geld om genoeg vogels aan onze kant te krijgen?”

,,Ja, dit is een tegenvaller”, zegt Geschoten. ,,Maar maak je niet druk. Dat zootje ongeregeld van de zogenaamde goede clubs blijft niet lang bij elkaar. We krijgen onze kans nog wel. We hebben vorig jaar al een vogel weggekocht bij de Bosclub en die heeft de Bosraad gehaald zonder dat iemand door had dat ze met ons meedoet. Zo kunnen we er nog wel een paar binnenhalen. Let maar op, we krijgen al snel Bosvrucht, want daar hebben we al afspraken mee gemaakt. Die gaat weg bij de Alternatieve club. Nog even geduld.”

De vogels zijn maar matig tevreden met dit antwoord. ,,Dat duurt te lang, we willen nu de macht hebben”, zegt vogel Pias. ,,We moeten zorgen dat er onrust ontstaat.” Geschoten maant tot rust: ,,Dat duurt niet lang. En we hebben onze advocatenvogels nog. Die zorgen wel dat er angst en chaos ontstaat.” Vogel Constant: ,,Desnoods slaan we er op, dan krijgen we de poppen wel aan het dansen.”

Cadeautje
Het is een paar maanden later en Bosvrucht heeft inderdaad ruzie gemaakt met de Alternatieven en zich aangesloten bij de Boevenclub en consorten. Dan maken de goede clubs een foutje. ,,Wat een cadeau!”, roept Geschoten in de volgende vergadering met zijn volgers. ,,We kunnen nu zeggen dat ze geen meerderheid meer hebben. Ze zijn vergeten nieuwe vogels aan te wijzen voor de Bosraad voor hun clubgenoten gaan regeren. Nu onrust stoken, mannen, nu kunnen we beginnen!”

Pias, die vroeger agent is geweest, maakt zich ongerust. ,,We kunnen niet zomaar de regels van het bos overtreden.” Maar Geschoten wimpelt dat af: ,,Dan buigen we de regels om in onze richting. Geen enkele gewone vogel snapt daar toch iets van. Die geloven ons wel.” En de leider van de Boevenclub heeft nog een nieuwtje: ,,De club van onze oude vriend, wijlen kameraad Wielen, is zwak. We krijgen hun nieuwe leider in de Bosraad, Sein, makkelijk aan onze kant. Kost niet eens veel.”

Tegenvaller
Na een onrustige vergadering van de Bosraad lukt het de goede partijen met steun van de Baas om te overleven. Maar het duurt nog maar een paar weken en de bosregering valt doordat de partij van wijlen kameraad Wielen opstapt. De Boevenclub en Voor Alle Vogels staan klaar om met hun overstapte bondgenoten de macht over te nemen. Maar dan is er een tegenvaller, de oude regering schrijft nieuwe verkiezingen uit. Geschoten haalt de schouders op: ,,Dan winnen we die toch gewoon? Fluitje van een cent.” Daar zijn de anderen nog niet zo zeker van. ,,We moeten dat tegenhouden”, zegt Heilig. ,,Anders gaat het weer mis.” En de overgestapte raadsleden zien de bui al hangen: ,,Dan krijgen we geen stoel meer in de raad en lopen we ons geld mis.”

Geschoten overlegt met zijn advocaten en komt met een plan: ,,Onze advocaten zijn goed in tegenstanders tot vijanden van het bos maken. Als we die strategie kiezen kunnen we misschien toch de macht overnemen. We zeggen dat de Baas van het bos met de vijand in het Grote Bos heult en tegen ons is. En van iedereen die op de regels wijst zeggen we dat hij corrupt is. Wij weten als geen ander hoe dat moet.”

Bos in brand
Nadat de Boevenclub en hun medestanders van de Baas voorlopig de macht mogen overnemen tot de verkiezingen, grijpen ze hun kans. ,,We gaan zeggen dat de verkiezingen illegaal zijn en dat de Kiesorganisatie bij alle verkiezingen fraudeert. Laat een van ons zeggen dat als de verkiezingen doorgaan het bos in brand wordt gestoken. Dan krijgen we de vogels wel aan onze kant. En dat de Baas en het Grote Bos onze vijanden zijn, dat weten jullie al.”

Zo gezegd, zo gedaan. ,,De Baas moet meewerken, anders is ze tegen ons”, zeggen de nieuwe leiders van het bos tegen de vogels. Maar de Baas laat zich niet vertellen wat ze moet doen. ,,Ik heb jullie gezegd dat je alleen de verkiezingen moet organiseren, maar jullie houden je er niet aan. Dat is ondemocratisch. Ik ga naar het Grote Bos om jullie besluit weg te laten gooien.”

Geschoten en zijn makkers hadden daar al op gerekend: ,,Zie je wel, de Baas is tegen ons. We moeten de Baas afschaffen.” En achter de schermen: ,,Democratie? Laat me niet lachen. Wij moeten de macht hebben. Creëer meer onrust, mannen en vrouwen, dan kunnen we deze strijd gemakkelijk winnen. Desnoods hakken we een paar bomen om, dan worden de vogels bang en steunen ze ons.”

Slimme vogels
Maar kijk, een heleboel vogels in het bos hebben er genoeg van. Ze gaan het bos in om de protesteren tegen de Boevenclub. En sommige goede clubs en goede advocaten willen naar de Wijze bank gaan om de wijze vogels te vragen zich uit te spreken voor het doorgaan van de verkiezingen. Dan willen ze nog wel eens zien of Geschoten en zijn kornuiten die kunnen tegenhouden. Uiteindelijk zijn er toch meer slimme vogels dan Geschoten denkt en gaan de verkiezingen gewoon door.

Bovenstaande parabel, hoewel geen feitelijke weergave van gebeurtenissen, zal de goede verstaander van de Curaçaose politiek begrijpen. Excuses tegenover andere lezers.

Advertenties

Kies gezond

Het circus gaat eindelijk beginnen. De eerste voorstelling is maandag. We kijken er al maanden naar uit, want de try-outs en reclames beloven veel spektakel. U weet waar ik het over heb: het verkiezingscircus op Curaçao en trouwens ook Sint Maarten.

Ik kan er niet omheen, daar moet ik over schrijven. Maar waarom eigenlijk? Omdat we dat met zijn allen belangrijk vinden, de democratie en zo. Ik kan me voorstellen dat veel mensen er helemaal geen zin in hebben. Het politieke gekonkel en geruzie is al jaren bezig. Het oprichten van nieuwe partijen lijkt wel een nationale hobby geworden met meer partijen dan Statenzetels. Op wie zou je moeten stemmen?

Een land krijgt de regering die het verdient. Een citaat van een Franse politicoloog dat vaak, zoals vaak met citaten, verkeerd wordt gebruikt. De man zei het namelijk als cynische kritiek op de Franse revolutie, hij was tegen de democratie.

Sterke speler
Om dat cynisme even vast te houden. Het citaat zou wel eens heel toepasselijk kunnen zijn in de Curaçaose situatie. En trouwens ook op Sint Maarten, waar een paar dagen eerder ook verkiezingen zijn. Met zoveel partijen dreigt het een janboel te worden. Een gevaarlijke chaos zelfs, want waar er zoveel vechten om een zetel kan een sterke speler er wel eens met de buit vandoor gaan. En er doet een hele sterke speler mee.

Want stel je nou eens voor dat de MFK van Gerrit Schotte de verkiezingen van 30 september wint. Bepaald geen ondenkbaar scenario. Heeft dan de democratie gewonnen? Ja, want Schotte krijgt de meeste stemmen, dat is democratie. Maar hij is veroordeeld voor corruptie, het aannemen van smeergeld en hij koopt stemmen.

10.000 Gulden boodschappen
Bij u is hij nog niet langs geweest? Bij mij wel, elke avond weer vele keren. Samen met zijn partijgenoten, of met zijn dochtertje, of alleen. Wapperend met 10.000 gulden aan boodschappen of een nieuwe auto. Gek wordt je ervan, complete reclameblokken voor, na en tussen het nieuws van TeleCuraçao gevuld door MFK, stichting Gerrit Schotte of hoe al die satellietorganisaties van de partij ook mogen heten. Als het geen omkoping is dan toch wel hersenspoeling.

Het wekt, bij mij althans, zoveel ergernis dat ik probeer om niet meer voor 8 uur ’s avonds te kijken en bij het eerste reclameblok weer weg te zappen van het nieuws.

Boter op het hoofd
Maar wat is het alternatief? Al die kleine afsplitsingen van ontevreden Statenleden? Ik denk het niet. Partijen met boter op hun hoofd die nu, na vier jaar pappen en nathouden, in het zicht van de verkiezingen stoer doen na het zoveelste rapport over de frauduleuze mismanager Marvelyne Wiels? Of de partij van Wiels zelf dan, die stug blijft volhouden dat ze niets verkeerds heeft gedaan. En kennelijk mag ze van de PS alles zeggen over haar vermoorde broer Helmin en die andere broer Aubert en een heleboel andere mensen. Ik ga dat hier niet herhalen, maar een beetje beschaving is ver te zoeken bij deze vrouw die Curaçao vertegenwoordigt. Over welk machtsmiddel zou ze toch beschikken dat dit allemaal getolereerd wordt.

Er blijft niet veel keuze over. De MFK wordt het gemakkelijk gemaakt om met al het geld waar deze partij over blijkt te beschikken, plus enkele media die zij in hun zak hebben, de kiezer naar zich toe te lokken. De democratie wint wat mij betreft niet als het geld bepaalt wie er wint. Populisten winnen in steeds meer landen terrein met borrelpraat: van Wilders tot Trump. Fastfood. Ik hoop dat Curaçao op 30 september een uitzondering blijkt te zijn. En dat dit eiland een regering krijgt die het echt verdient: een die kijkt naar wat goed is voor de mensen, de natuur, het milieu en – ja ook dat is belangrijk – de economie. Een kabinet met een voedzaam, evenwichtig menu. Maar ik twijfel.

Wat betreft Sint Maarten. Ook daar heb je een hele sterke speler: de UP van Theo Heyliger. Indirect al veroordeeld voor verkiezingsfraude. Al heeft het Openbaar Ministerie merkwaardig genoeg afgezien van vervolging, de stemmenkopers en -verkopers hebben straf gekregen. En ook Heyliger is degene met het meeste geld.

Kies gezond
Het circus gaat nu dus beginnen. Misschien dat er een paar mooie voorstellingen tussen zitten de komende weken. Van eerlijke mensen met een goed partijprogramma, die kiezers kunnen overtuigen dat er niet gekozen moet worden voor de mooie loze praatjes van mensen met een strafblad en veel geld. Want er zitten heus wel eerlijke mensen in de politiek. Je moet ze alleen weten te vinden tussen de poppenkastvoorstellingen. Dat is ook een taak voor die paar media die de campagne wel kritisch volgen.

Mijn motto voor deze verkiezingen: kies gezond in plaats van fastfood. Ik hoop dat het ons lukt.

Deze blog is een iets aangepaste versie van een column die is uitgezonden in het programma Wat een Week! van 6 augustus 2016 op Paradise FM.

Persvrijheid

Vrijheid van meningsuiting en persvrijheid, begrippen die zo dicht bij elkaar staan dat ze vaak in één adem worden genoemd. Ze staan bij ‘ons’ hoog in het vaandel als kernwaarden van de democratie. Met ‘ons’ bedoel ik dan de meeste Westerse landen, inclusief de Caribische eilanden van het Koninkrijk. Nederland slaat zichzelf vaak op de borst als bewaker van die vrijheden.

Terecht, zo blijkt uit de vorige week gepubliceerde ranglijst van Reporters without Borders. Nederland staat op de tweede plaats achter Finland. West-Europa heerst in de top 10, waarin verder alleen Costa Rica en Jamaica voorkomen als niet-Europese landen. Jamaica is niet zo verwonderlijk als het lijkt, op het kaartje kleurt het Caribisch gebied licht oranje, wat betekent dat het best wel goed gaat.

De rode en zwarte gebieden, wat duidt op problemen en onderdrukking, liggen in Oost-Europa, Azië en Afrika. Zuid-Amerika valt nog best mee en Suriname scoort zelfs goed met plaats 22. Caribisch Nederland (alle zes eilanden in dit geval) worden niet apart genoemd en vallen blijkbaar onder Nederland. Grote persvrijheid dus.

Is dat laatste terecht? Nee, met de persvrijheid gaat het op de eilanden helemaal niet zo goed. Daarover later meer. Is de tweede plek van Nederland terecht? Daar zijn ook best kritische kanttekeningen bij te plaatsen. Want Turkije (zelf in het rood op de ranglijst) gooit roet in het eten. Ineens blijkt de persvrijheid in Nederland en andere West-Europese landen te beïnvloeden.

Erdogan
Vanwege de vluchtelingendeal met Europa grijpt president Erdogan de kans om ook buiten eigen land de vrijheid te beperken. Buitenlandse kritiek op hem van satirici en columnisten wordt aangepakt en de reacties van met name de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Nederlandse premier Mark Rutte zijn – in mooi Papiaments uitgedrukt – ‘lali lali’. Met de mond wordt weliswaar beleden dat Erdogan niet aan de vrijheid van meningsuiting mag komen, maar echte actie blijft uit. De deal met Turkije mag niet op het spel worden gezet en daarvoor mogen de kernwaarden van de democratie blijkbaar best even opzij worden geschoven.

De Caribische eilanden dan. Er is officieel dezelfde persvrijheid als in Nederland. Maar in de praktijk is de pers zeer beïnvloedbaar. Daarop heeft bijvoorbeeld Transparancy International al gewezen. Sommige media behoren tot een politieke partij. Anderen durven vaak niet kritisch te zijn. Op Aruba moet je met een lantaarntje zoeken naar kritische journalisten, het gros publiceert klakkeloos de juichende persberichten van de regering Eman.

Boycot
Op Curaçao is het niet veel anders, hooguit gevarieerder. Sommige radiostations en kranten worden gefinancierd door politici en vaak hebben ze niet eens een eigen redactie. Dan kun je dus weinig anders dan persberichten zonder nadenken publiceren. En als je dan kritisch bent of een eigen onwelgevallige mening hebt dan wordt je aangepakt. Je wordt geboycot door bewindslieden of andere politici, waardoor je dus geen informatie meer krijgt behalve dan misschien via een persbericht.

Premier Ben Whiteman riep nog niet zo lang gelden met spoed een persconferentie bijeen om een bericht in het Antilliaans Dagblad te weerspreken over het niet verlengen van de huurovereenkomst met PdVSA voor de Isla-raffinaderij, in afwachting van een nieuw aangepast contract. De andere media moesten zijn ontkenning publiceren en die deden dat vrijwel allemaal braaf. Twee weken later zei dezelfde Whiteman overigens op een volgende persconferentie dat het huurcontract met PdVSA niet zou worden verlengd….

Te vriend
Op de kleinschalige eilanden kun je beter iedereen te vriend houden. Dat maakt het niet gemakkelijk voor de pers om onafhankelijk te blijven. Het gevolg van een kritische opstelling is vaak dat je andere bronnen moet zoeken en die zijn dun gezaaid. Kortom, persvrijheid is relatief, want de meeste media willen het risico niet lopen om bronnen kwijt te raken. Als ze al niet tot doel hebben om voor een bepaalde partij spreekbuis te zijn. Dat die persvrijheid nu zelfs in Europa onder druk staat door een Turkse dictator in de dop die te vriend moet worden gehouden stemt niet optimistisch voor de toekomst.

 

Martelaar

Onder luid gejuich brengt MFK-leider Gerrit Schotte zijn stem uit. Hij is onder voorwaarden vrij na zijn veroordeling voor het aannemen van smeergeld, witwassen en valsheid in geschrifte. De MFK wint de verkiezingen en krijgt acht zetels. ,,De corruptie heeft gewonnen. Curaçao is de enige plek op de wereld waar de bevolking doelbewust op corrupte partijen stemt”, zegt Alex Rosaria van PAIS.

Nee, dit is geen voorspelling voor het nieuws van 1 oktober, de dag na de aanstaande verkiezingen van 30 september. Dit is een geheugentest. Want het zijn teksten uit mei 2003. Toen won de FOL van Anthony Godett de verkiezingen een dag na zijn vrijlating uit voorarrest. Ik heb de naam van Godett vervangen door Schotte en de tekst van Rosaria was oorspronkelijk van toenmalig politicus Nelson Pierre. Godett werd later veroordeeld voor corruptie en fraude, zat zijn straf uit, was weer gewoon politicus, geen martelaar en slachtoffer van justitie meer, en verloor de volgende verkiezingen.

Martelaarschap
Ons geheugen is slecht, ik heb nog niemand naar deze opmerkelijke parallel zien verwijzen. Elke situatie is natuurlijk anders. Of Schotte veroordeeld wordt weten we nog niet, veel mensen denken van niet, maar als je kwaad wil zou je kunnen veronderstellen dat zijn verdediging de zaak Babel niet voor niets heeft gerekt tot een verkiezingsjaar. Het martelaarschap betaalt zich immers uit. Met een hoger beroep in het vooruitzicht haalt Babel de verkiezingen wel.

Foto Anneke Polak/Caribisch Netwerk

Gerrit Schotte en partner en medeverdachte Cicely van der Dijs bij de rechtbank. Foto Anneke Polak/Caribisch Netwerk

De uitkomst van het proces maakt eigenlijk niet eens uit. Schotte zal er op blijven hameren dat hij politiek vervolgd wordt en dat er sprake is van karaktermoord. Bij vrijspraak is dat sowieso bewezen, bij een veroordeling wordt de kaart van onrecht gespeeld. Laat dat maar aan advocaat Peppie Sulvaran over met zijn kartonnen schema. Een groot deel van de bevolking gelooft hem en Schotte, heeft medelijden, ziet tranen en stemt op hem. En dus wint hij de verkiezingen.

De kiezer is slecht van geheugen en justitie is de grote boze wolf. Met op de achtergrond andere politieke partijen, die krampachtig proberen duidelijk te maken dat Schotte een schurk is, maar daarmee zijn martelaarschap alleen maar versterken.

Vlotte babbel
Daar komt bij dat het publiek oppervlakkig wordt geïnformeerd. Politieke partijen hebben geen programma’s. Kranten die zaken een beetje serieus onderzoeken zijn er nauwelijks. Weinig media proberen wat journalistieke diepgang te brengen. Wat ik daarmee wil zeggen: de kiezer gaat af op plaatjes, sensationele krantenkoppen en stemt op mensen met een vlotte babbel zonder zich af te vragen of wat daar achter schuilgaat wel klopt. Weet u waarvan Schotte precies wordt beschuldigd? Het is veel gemakkelijker om voor zoete koek aan te nemen wat advocaat Sulvaran zegt, wat Schotte beweert, dan wat het Openbaar Ministerie in ingewikkelde bewijsvoering naar voren brengt over het geld van casinobaas Corallo als financier van MFK. De beste PR-machine wint. En degene met het meeste geld.

Dat klinkt allemaal misschien cynisch. Maar kijk om u heen, het lijkt er steeds meer op dat de wereld die kant op gaat. Je ziet het in Nederland met Wilders, in de Verenigde Staten met Donald Trump. Wie het hardste populistische teksten schreeuwt wint.

Maar laat ik positief eindigen. Er is nog altijd een grote groep mensen die er niet intuint. Die wel nadenkt over achtergronden en kijkt naar bewijzen. Die vertrouwen heeft in de rechtspraak en de wet respecteert. Die wel het beste voorheeft met dit eiland en niet alleen aan eigenbelang denkt. Zelfs als Wilders de volgende verkiezingen wint is er nog een meerderheid van Nederlanders die niet op hem stemmen. Of Trump in Amerika kan winnen is nog maar de vraag. En ik mag het eigenlijk niet zeggen, want trial by media weet u wel, maar zelfs bij verkiezingswinst van MFK blijft de groep mensen die het goed voorheeft met Curaçao groter. Als die groep nou eens de handen echt ineen slaat, dan is er nog wel degelijk toekomst voor dit eiland. Dan blijft er hoop.

Misleiding
Tot slot nog een quizvraag. Waarom heeft Justitie deze zaak Babel genoemd? Het moet haast wel een verwijzing zijn naar het Bijbelse Babel. Zoals ook de cartoonist afgelopen zaterdag in het Antilliaans Dagblad het weergaf: de spraakverwarring, de misleiding waardoor de waarheid verborgen blijft. Misschien naar aanleiding van de ingewikkelde geldstromen in deze zaak. Of had Peppie Sulvaran het toch stiekem bij het rechte eind (al doelde hij op het OM) en is het een verwijzing naar de vlot van de tongriem gesneden Schotte, zijn vlotte babbel.

Het antwoord weet ik niet. Hoe het ook zij: ik wens u in alle oprechtheid veel wijsheid toe in deze verwarrende tijden.

Deze bijdrage werd op zaterdag 20 februari als column uitgezonden in het programma Wat een Week! op Paradise FM.

Democratie bij de buren

Een opstand is deze week uitgebroken in Venezuela. Bij de nationale voetbalploeg, die zich niet kan neerleggen bij vier nederlagen op rij. Het bondsbestuur is een zooitje en moet weg, zeggen de voetballers. Als dat het grootste probleem is waar het land mee kampt, dan hebben ze niks te klagen. Helaas is het erger: de economie ligt op zijn gat, de inflatie is niet bij te houden en de schappen in de winkels zijn leeg.

Morgen (6 december) zijn er verkiezingen en normaal gesproken is in zo’n situatie een regerende partij kansloos. Want net als de voetballers zou je denken dat het volk het bestuur de deur wijst. Niet in Venezuela, althans ik ben er niet zeker van. Of de voorspelde winst van de oppositie er komt zal morgen blijken. Als je leest hoe het stembiljet eruit ziet, met een soort spookpartij die kiezers van de oppositie moet weglokken, dan heb ik grote twijfels. Onafhankelijke waarnemers zijn er niet. En de revolutie gaat sowieso door, ook bij een nederlaag van zijn socialistische partij, heeft president Nicolas Maduro al aangekondigd.

Vallen en opstaan
De democratie heeft het altijd moeilijk gehad in Zuid-Amerika. Veel dictaturen en junta’s zijn er geweest. Venezuela was een van de eerste landen waar de democratie, met vallen en opstaan, voet aan de grond kreeg. De gekozen leiders bleken niet allemaal zuiver op de graat, maar het hield stand. Sinds Hugo Chávez aan de macht kwam lijkt de democratie in Venezuela steeds verder vertrapt te worden. Hij heeft het parlement grotendeels uitgeschakeld en naar zijn hand gezet en regeerde vooral per decreet. De grondwet werd herschreven en hem niet gezinde media werd de mond gesnoerd.

Het Cubaanse model was zijn voorbeeld en dat beleid is na zijn overlijden voortgezet door Maduro. Nog een wonder dat de oppositie zich nog kan laten horen. Een oppositie overigens, die voor een groot deel wordt gefinancierd door kapitaalkrachtige ondernemers die zelf mede debet zijn aan de economische malaise.

Brood op de plank
Heeft de democratie wel toekomst in Venezuela? In 2002 al schreef Jan van der Putten, oud-correspondent Latijns Amerika voor verschillende Nederlandse media, over Chávez: ,,Een militaire populist die de schrik van de rijken en de held van de armen is. Zijn populariteit illustreert pijnlijk de mislukking van de democratie: de armen van Venezuela zijn niet geïnteresseerd in democratie maar in brood op de plank.”

Als dat zo is, zou je denken dat Maduro kansloos is, want veel brood op de plank is er niet. Dan krijgt het land een president met een parlement dat in meerderheid tegen hem is. In de Verenigde Staten gebeurt dat vaak zonder echte problemen, maar in Venezuela lijkt sociale onrust in het verschiet te liggen. Opnieuw, want vorig jaar hebben we daar iets van meegemaakt. En in de campagne is al een regionale oppositieleider vermoord.

Vluchtelingen
Hoe dat afloopt is – los van de politiek – ook van belang voor Aruba, Curaçao en Bonaire. Komt er een vluchtelingenstroom op gang als het echt mis gaat? De Curaçaose minister Navarro van Justitie zegt op alles voorbereid te zijn, maar is dat echt zo? Want kun je je daar wel op voorbereiden? Aruba zegt nu al veel last te hebben van dollartoeristen en wil maatregelen nemen. Nou is angst nooit een goede raadgever, de nuance gaat dan al snel verloren. En paniek is nergens goed voor. Maar wegkijken is ook niet verstandig. En er speelt nog meer. Als ons grote buurland verder ontwricht raakt, dan is dat slecht voor de economie van de eilanden, denk alleen al aan de oliesector.

De verkiezingen van morgen zijn dus ook voor ons spannend. Gaan de kiezers het voorbeeld van de voetballers volgen en sturen ze de veroorzakers van de ellende naar huis? Overleeft de democratie in Venezuela deze crisis? Of leeft die überhaupt nog? De antwoorden heb ik niet.

In het eerder aangehaalde artikel is Jan van der Putten pessimistisch over de democratie in Latijns Amerika. Inmiddels lijkt het systeem in de meeste landen in deze regio aardig wortel te hebben geschoten. Kijk naar Brazilië, waar ondanks onvrede en nu zelfs een afzettingsprocedure tegen de president, toch niemand serieus denkt aan zoiets als militair ingrijpen. En de Argentijnen hebben hun onvrede geuit door via de stembus een ruk naar rechts te maken.

Democratie bedreigd
Dat laatste zou ook in Venezuela kunnen gebeuren. Maar juist daar, zo’n beetje de oudste democratie van het continent, wordt het jonge en kwetsbare plantje democratie bedreigd. Het is te hopen, vooral voor de Venezolanen – maar ook voor de buren, dat de democratie morgen de grote winnaar wordt en dat de rust in het land bewaard blijft. Ik hou mijn hart vast.

Feestje Heyliger bedorven

De democratie heeft zijn werk weer gedaan. Vorige week kreeg de bevolking van Sint Maarten de kans om zijn mening te geven. Dat is een feest, want het is tenslotte de kern – en zelfs de betekenis – van het (Griekse) woord democratie. De stemmen zijn geteld en de UP van Theo Heyliger is als overduidelijke winnaar uit de stembus gekomen. Zelfs met bijna de absolute meerderheid in de Staten. De controversiële Heyliger zelf was in zijn eentje al goed voor twee van de zeven zetels die zijn partij kreeg.

Maar nog voordat de gouverneur de formatie in gang kon zetten door een (in)formateur aan te wijzen, sloten de drie overige partijen – NA, DP en US – een akkoord over de vorming van een nieuwe regering. Daarmee kwam de winnaar buitenspel te staan. Op Curaçao heet dat: ‘Gana anochi, pèrdè mainta’ (’s avonds de grote overwinnaar zijn, de volgende dag toch met lege handen staan).
De drie partijen moeten het inhoudelijk nog eens worden over het beleid voor de komende vier jaar, maar zelfs de (ministers)posten zijn alvast verdeeld. En dat allemaal binnen een weekend. Kom daar eens aan in andere landen met een coalitieregering. Een zegen voor de democratie dus.

Zweem van corruptie
Of toch niet? De UP kreeg duidelijk de voorkeur van het volk, maar moet nu waarschijnlijk vier jaar lang vanaf de oppositiebanken proberen invloed uit te oefenen op het regeringsbeleid. Is dat ware democratie? Je zou toch verwachten dat de grote winnaar de regering mag (beginnen te) gaan vormen. Je kunt over Heyliger denken wat je wilt, en vooral in Den Haag zal men best opgelucht zijn als hij niet de leiding van het land Sint Maarten in handen krijgt, de man is wel ongekend populair op zijn eiland. Natuurlijk, er hangt een zweem van corruptie om hem heen. Slechts enkele dagen voor de verkiezingen werd hij door de rechter zo goed als veroordeeld (zonder dat hij terechtstond) voor het kopen van stemmen in 2010. Het OM had dat tenminste moeten onderzoeken, zei de rechter, zoveel concrete aanwijzingen zijn er. En bovendien is hij ook nog betrokken bij een fraudezaak rond het omkopen van een Statenlid.

Met geld kun je alles kopen, zegt men, maar het valt te betwijfelen of Heyliger zoveel stemmen heeft kunnen kopen dat hij daarmee de winst heeft gekocht. De drie andere partijen hebben nu deels de schijn tegen. Ze waren zó snel met het sluiten van een akkoord dat het er op lijkt dat ze vóóraf al afspraken hebben gemaakt, een stembusakkoord of wellicht een cordon sanitaire. Dan had de kiezer dat ook moeten weten vóór hij naar de stembus ging. Zoals in België en Nederland partijen wel eens vooraf hebben aangegeven zeker niet met extreme partijen als de PVV te willen regeren. Nu hebben deze partijen de kiezer wellicht op het verkeerde been gezet.

Gouverneur gepasseerd
En eigenlijk is ook gouverneur Holiday gepasseerd. Hij kon weinig anders meer doen dan de leider van de grootste partij uit het verbond, William Marlin van NA, tot formateur te benoemen. Als deze partijen vinden dat de gouverneur zich niet meer met de formatie moet bemoeien, dan moeten toch eerst de regels worden aangepast, zoals in Nederland de koning sinds 2012 geen rol van betekenis meer speelt bij de formatie; het is nu de Tweede Kamer die bepaalt wie tot (in)formateur wordt benoemd.
Het lijkt wel steeds vaker te gebeuren dat de grootste partij buitenspel wordt gezet. Het overkwam op Curaçao de PAR, eerder op Sint Maarten de NA en trouwens ook in Nederland is het al eens gebeurd. Ooit werden daar wenkbrauwen bij gefronst, maar het is niet verboden. Immers de helft plus één of meer beslist, is de redenering. Of dat past in een democratie is de vraag. Misschien moet, zoals in sommige landen de regel is, worden vastgelegd dat de winnaar van de verkiezingen altijd het voortouw krijgt.

Bedorven feest
In het Koninkrijk zijn er geen vaste regels voor de formatie, maar het is wel min of meer gewoonterecht dat de grootste partij de eerste (in)formateur levert. Ook dan kunnen partijen vooraf of snel na de verkiezingsuitslag afspraken maken. Maar dan kan de winnaar in ieder geval nog een poging wagen om een regering te vormen, desnoods door een of meer partijen op andere gedachten te brengen. Dus heeft de democratie gezegevierd op Sint Maarten? Getalsmatig ja. Maar wel met een bijsmaak. Het versterkt de afkeer van grote groepen tegen ‘politieke spelletjes’ én de verdeeldheid in een (kleine) samenleving. Het feestje is daarom een beetje bedorven, zeker voor Heyligers UP plus aanhang.

Dit artikel werd ook (iets aangepast) gepubliceerd in het Antilliaans Dagblad

Op zoek naar licht in de duisternis

Onlangs publiceerde de Universiteit van Aruba een onderzoek waaruit bleek dat er maar weinig vertrouwen is in lokale politici en instanties. Bent u verbaasd over de uitkomst van het onderzoek? Waarschijnlijk niet. En helaas moeten we constateren dat het er in de andere delen van het Koninkrijk net zo slecht voor staat met het vertrouwen in de politiek.

Het meest opmerkelijke resultaat van dat onderzoek was misschien wel dat de rivaliteit tussen Aruba en Curaçao zich vertaalt in wantrouwen. De Curaçaose buren worden door de Arubanen nog het minst vertrouwd van alle mensen. Zelfs Nederlanders doen het nog beter. Omgekeerd zou je waarschijnlijk hetzelfde resultaat krijgen. Terwijl buren elkaar over het algemeen juist eerder vertrouwen dan mensen van verder weg. Waarschijnlijk zijn er te veel burenruzies geweest tussen Aruba en Curaçao.

Idealen
Maar dat terzijde. Het vertrouwen in instanties, en vooral in politici, daalt overal. Je zou je haast afvragen of het nog lager kan. De reden is niet moeilijk te raden. Veel mensen zien steeds meer bewijzen voor het alom heersende beeld van de politicus die alleen aan zichzelf denkt. Welke politicus verdedigt nog echte idealen? Het zijn er maar weinig en regelmatig verwateren de idealen zodra iemand regeringsverantwoordelijkheid krijgt of zelfs al eerder, als het parlement wordt betreden. Coalitieafspraken zijn meestal fataal voor de idealen.

Het aantal corruptiezaken waarbij politici betrokken zijn groeit. De spreekwoordelijke koelkast die tijdens de verkiezingscampagne aan kiezers wordt beloofd is al heel oud, maar nog tamelijk onschuldig. Erger is de verborgen corruptie. Het is moeilijk om dat te bewijzen, maar soms lukt het. In Nederland werd onlangs een voormalig provinciebestuurder veroordeeld voor de schimmige spelletjes die hij had gespeeld als politicus. En hij was niet de enige, zo is intussen wel duidelijk. Het maakt het voor Nederland trouwens ook steeds lastiger om met de vinger richting Caribisch gebied te wijzen als er daar weer eens wat aan de hand is.

Duistere zaken
Dat er in de Caribische delen van het Koninkrijk op dit gebied wat aan de hand is hoeft geen betoog. Ook Curaçao kent inmiddels enkele veroordeelde politici, zoals Anthony Godett. Dat ex-premier Gerrit Schotte nu verdacht wordt van duistere zaken was voor veel mensen al bijna een publiek geheim. Op Sint Maarten is het niet anders met een zelfs op video vastgelegde verdachte transactie waarbij een politicus betrokken was. Op Bonaire loopt een rechtszaak tegen politici en wordt gezaghebber Emerencia zo goed als weggepest. Volgens velen omdat zij nou juist de enige eerlijke bestuurder was. En als ik de andere eilanden niet noem is dat niet omdat het daar zo goed gaat.

Ook de lokale media kregen er van langs in het Arubaanse onderzoek. Dat was evenmin een verrassing. Uit het onderzoek van Transparency International over Curaçao kwam ook al naar voren dat de media gebrekkig functioneren. In een democratie spelen media een belangrijke rol. Maar voor bijvoorbeeld gedegen onderzoeksjournalistiek is gewoon geen geld op de eilanden. We kunnen alleen maar hopen op die paar journalisten die hun nek uit durven steken. In Nederland is het op dat gebied beter, maar ook daar zit de journalistiek in de verdrukking.

Lichtpuntjes
Kortom, het staat er slecht voor met de democratie in het Koninkrijk. Het vertrouwen is weg en er heerst een beeld van politieke zakkenvullers met weinig oog voor het landsbelang en de eigen bevolking. Helaas heeft tot nu toe niemand een beter systeem bedacht om een land te besturen. Een sombere constatering aan het eind van 2013, de tijd van de lichtjes. Maar ook in donkere tijden zijn er altijd wel lichtpuntjes. Misschien dat die in 2014 de negatieve spiraal doorbreken en een ommekeer teweeg brengen. Ik wens het u toe.