Democratie bij de buren

Een opstand is deze week uitgebroken in Venezuela. Bij de nationale voetbalploeg, die zich niet kan neerleggen bij vier nederlagen op rij. Het bondsbestuur is een zooitje en moet weg, zeggen de voetballers. Als dat het grootste probleem is waar het land mee kampt, dan hebben ze niks te klagen. Helaas is het erger: de economie ligt op zijn gat, de inflatie is niet bij te houden en de schappen in de winkels zijn leeg.

Morgen (6 december) zijn er verkiezingen en normaal gesproken is in zo’n situatie een regerende partij kansloos. Want net als de voetballers zou je denken dat het volk het bestuur de deur wijst. Niet in Venezuela, althans ik ben er niet zeker van. Of de voorspelde winst van de oppositie er komt zal morgen blijken. Als je leest hoe het stembiljet eruit ziet, met een soort spookpartij die kiezers van de oppositie moet weglokken, dan heb ik grote twijfels. Onafhankelijke waarnemers zijn er niet. En de revolutie gaat sowieso door, ook bij een nederlaag van zijn socialistische partij, heeft president Nicolas Maduro al aangekondigd.

Vallen en opstaan
De democratie heeft het altijd moeilijk gehad in Zuid-Amerika. Veel dictaturen en junta’s zijn er geweest. Venezuela was een van de eerste landen waar de democratie, met vallen en opstaan, voet aan de grond kreeg. De gekozen leiders bleken niet allemaal zuiver op de graat, maar het hield stand. Sinds Hugo Chávez aan de macht kwam lijkt de democratie in Venezuela steeds verder vertrapt te worden. Hij heeft het parlement grotendeels uitgeschakeld en naar zijn hand gezet en regeerde vooral per decreet. De grondwet werd herschreven en hem niet gezinde media werd de mond gesnoerd.

Het Cubaanse model was zijn voorbeeld en dat beleid is na zijn overlijden voortgezet door Maduro. Nog een wonder dat de oppositie zich nog kan laten horen. Een oppositie overigens, die voor een groot deel wordt gefinancierd door kapitaalkrachtige ondernemers die zelf mede debet zijn aan de economische malaise.

Brood op de plank
Heeft de democratie wel toekomst in Venezuela? In 2002 al schreef Jan van der Putten, oud-correspondent Latijns Amerika voor verschillende Nederlandse media, over Chávez: ,,Een militaire populist die de schrik van de rijken en de held van de armen is. Zijn populariteit illustreert pijnlijk de mislukking van de democratie: de armen van Venezuela zijn niet geïnteresseerd in democratie maar in brood op de plank.”

Als dat zo is, zou je denken dat Maduro kansloos is, want veel brood op de plank is er niet. Dan krijgt het land een president met een parlement dat in meerderheid tegen hem is. In de Verenigde Staten gebeurt dat vaak zonder echte problemen, maar in Venezuela lijkt sociale onrust in het verschiet te liggen. Opnieuw, want vorig jaar hebben we daar iets van meegemaakt. En in de campagne is al een regionale oppositieleider vermoord.

Vluchtelingen
Hoe dat afloopt is – los van de politiek – ook van belang voor Aruba, Curaçao en Bonaire. Komt er een vluchtelingenstroom op gang als het echt mis gaat? De Curaçaose minister Navarro van Justitie zegt op alles voorbereid te zijn, maar is dat echt zo? Want kun je je daar wel op voorbereiden? Aruba zegt nu al veel last te hebben van dollartoeristen en wil maatregelen nemen. Nou is angst nooit een goede raadgever, de nuance gaat dan al snel verloren. En paniek is nergens goed voor. Maar wegkijken is ook niet verstandig. En er speelt nog meer. Als ons grote buurland verder ontwricht raakt, dan is dat slecht voor de economie van de eilanden, denk alleen al aan de oliesector.

De verkiezingen van morgen zijn dus ook voor ons spannend. Gaan de kiezers het voorbeeld van de voetballers volgen en sturen ze de veroorzakers van de ellende naar huis? Overleeft de democratie in Venezuela deze crisis? Of leeft die überhaupt nog? De antwoorden heb ik niet.

In het eerder aangehaalde artikel is Jan van der Putten pessimistisch over de democratie in Latijns Amerika. Inmiddels lijkt het systeem in de meeste landen in deze regio aardig wortel te hebben geschoten. Kijk naar Brazilië, waar ondanks onvrede en nu zelfs een afzettingsprocedure tegen de president, toch niemand serieus denkt aan zoiets als militair ingrijpen. En de Argentijnen hebben hun onvrede geuit door via de stembus een ruk naar rechts te maken.

Democratie bedreigd
Dat laatste zou ook in Venezuela kunnen gebeuren. Maar juist daar, zo’n beetje de oudste democratie van het continent, wordt het jonge en kwetsbare plantje democratie bedreigd. Het is te hopen, vooral voor de Venezolanen – maar ook voor de buren, dat de democratie morgen de grote winnaar wordt en dat de rust in het land bewaard blijft. Ik hou mijn hart vast.

Advertenties

Parijs

Het zal misschien weer een van die momenten worden. Weet u nog waar u was toen u hoorde van de aanslagen van 9/11? De kans is groot dat u dat weet. Een generatie eerder werd die vraag gesteld over de moord op president Kennedy. En nu Parijs. Nog geen 24 uur later weet ik al dat ik dat moment ga onthouden.

In 2001 zat ik te wachten tot de balletles van mijn dochter klaar was. Vrijdag stond ik op het punt om naar huis te gaan en zag de eerste berichten binnenkomen. Ik vroeg mijn collega’s van de avondploeg om Parijs in de gaten te houden, omdat er schietpartijen en explosies werden gemeld: ‘Zeker zeven doden’.

Een paar uur later en het dodental loopt op van 18 naar 30 naar 60 en naar 140, zelfs even 150. Zaterdagochtend ‘zeker 127’ en dat is op een merkwaardige manier goed nieuws. Het ene persalarm volgde op het andere. Die stad van romantiek, van het liedje van Kenny B, dat onwillekeurig zachtjes in mijn hoofd klinkt. Je ziet de beelden van de chaos, je leest de verhalen. Zelfmoordaanslagen, bomexplosies, schietpartijen in restaurants en lukraak schieten op het publiek een concertzaal. De grenzen gaan dicht en mensen moeten binnen blijven.

Franse kleuren
Wereldleiders die tevergeefs proberen hun afschuw in woorden uit te drukken. Hoe gemeend ook, het klinkt allemaal hol, want als ergens woorden tekortschieten….  ‘Wat of wie zou er in dat theater gespeeld hebben’, vraag ik me intussen af. Dat blijkt Eagles of Death Metal te zijn. Beetje omineuze naam wel, hoewel ze ondanks hun naam gewone rock spelen.

We zitten op Curaçao ver van Parijs, maar toch. Ook hier houdt dit nieuws je in de greep. Terwijl mijn Twitter- en Facebook tijdlijnen vollopen met berichten over de aanslagen krijgen we op televisie in de hoofdpunten eerst te horen over de teleurstellende kerstversiering in Otrobanda en komt Parijs na een reeks lokale trivialiteiten… het blijft me verbazen. Die eilandmentaliteit, ik heb er al eens eerder over gehad. En laat ik eerlijk zijn: de krant waar ik voor werk heeft op de voorpagina alleen een verwijzing naar de internationale pagina’s achterin. Wel op dubbele grootte en zwart omrand.

Homeland
Van de weeromstuit ben ik gisteravond maar een aflevering van Homeland gaan kijken. Als u niet weet waar dat over gaat: de hoofdrolspeler is geheim agente en houdt zich bezig met moslimterrorisme. Een Amerikaanse serie gebaseerd op een Israëlisch origineel. Het verhaal ontwikkelt zich opvallend actueel. In 2011 werd begonnen met Irak en Al Qaida, vervolgens verplaatste het toneel zich naar Iran, Pakistan en Afghanistan en het lopende seizoen gaat onder andere over IS en Syrië en speelt zich voor een groot deel af in Europa.

Daarmee is ongewild een link gelegd naar het Parijs van nu. Europa en Syrië. Inmiddels lijkt het zeker werk van IS te zijn: ‘Het begin van de storm’. Wat bezielt die mensen toch? Dat vragen zich ongetwijfeld velen met mij af. En waarom weer Parijs? Dat laatste valt nog te verklaren door de Franse bemoeienis met Syrië en IS. Maar dat eerste – wat de terroristen bezielt – daar val ik stil. Ik snap niet waarom mensen zich gek laten maken door een paar idioten die goedgelovige mensen rare goede dingen voorspiegelen in het hiernamaals als ze zichzelf opblazen. Doe het dan zelf zou ik zeggen. Maar zo werkt het blijkbaar niet.

Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat vrijwel iedereen zo te manipuleren is dat je gekke dingen gaat geloven en doen. Maar waarom doe je dat eigenlijk, dat manipuleren? Een gevoel van macht? Overtuiging? Ik blijf het antwoord schuldig. Bewegingen als PVV en Pegida spinnen er garen bij, net zo verontrustend.

Parijs blijft leven
Nu de eerste schok voorbij is komen de verhalen van getuigen los en nemen de bespiegelingen over de oorzaken, hoe dit te bestrijden en of je je er tegen kunt wapenen snel toe. Noem mij naïef, maar ik blijf hopen en vertrouwen op het goede in de mens, het gezond verstand en de innerlijke beschaving bij een meerderheid van de mensen. ‘Parijs blijft leven’ is misschien wel de mooiste kop die ik vanochtend zag. Want ja, die aangeslagen stad van romantiek is ook vanochtend weer wakker geworden uit de nachtmerrie en zal deze zwarte dag overleven.

Deze post is zaterdagochtend 14 november 2015 uitgezonden als column op ParadiseFM in het programma Wat een Week!

Dieper in de put

Het parlement van Sint Maarten

Het parlement van Sint Maarten

Op Sint Maarten staan twee partijen tegenover elkaar zonder een millimeter te willen toegeven. Tussen hen in staat een gouverneur die geen partij mag kiezen. Een aantal staatsrechtgeleerden hebben hem beticht van weigering om zijn plicht te doen en het overschrijden van zijn bevoegdheden. Maar misschien is hij wel de enige wijze man van Sint Maarten. Drie rechters komen in een advies tot een opmerkelijk eenvoudige conclusie, maar het lijkt niet te helpen. Sint Maarten zakt steeds dieper in de put.

In het kort de achtergrond. Het kabinet van pemier Marcel Gumbs kreeg op 30 september een motie van wantrouwen aan de broek. Dan moet je opstappen, zegt de Staatsregeling. Daarover is iedereen het eens en een nieuw kabinet stond al in de steigers. Maar Gumbs en zijn ministers bedachten een list en besloten de Staten te ontbinden. Dat mag en de gouverneur moet dat besluit tekenen, zodat het kabinet kan blijven zitten tot de verkiezingen zijn geweest. Dacht Gumbs. Gouverneur Eugene Holiday was daar nog niet zo zeker van en tekende (nog) niet. De constitutionele crisis was geboren.

Verschillende staatsrechtgeleerden gaven, gevraagd en ongevraagd, hun mening. De meesten vonden dat Holiday gewoon moest tekenen voor ontbinding van de Staten. Zover bekend vond alleen Ernst Hirsch Ballin dat het kabinet Gumbs zijn ontslag moet aanbieden en plaats moet maken voor een nieuw kabinet, omdat het parlement nu eenmaal het hoogste orgaan is in de democratie.

Rechters
Gouverneur Holiday stuurde het ontbindingsbesluit terug naar Gumbs voor een nadere toelichting. Hij kreeg het pas vorige week terug. Of er aanpassingen zijn aangebracht is niet bekend. De gouverneur besloot in een poging om de patstelling te doorbreken de mening te vragen van drie rechters over de juridische interpretatie van de cruciale artikelen 33, 40 en 59 van de Staatsregeling. En niet de minste rechters: twee leden van zijn eigen Constitutionele Hof (onder wie de president) en de president van het Gemeenschappelijk Hof.

De conclusie van de rechters, in een uitvoerig advies, is eigenlijk van een ontwapenende eenvoud. Iedereen het had kunnen bedenken: handel in de volgorde van de gebeurtenissen. In essentie hebben beide partijen gelijk: na een motie van wantrouwen moet je als minister je ontslag aanbieden en een kabinet kan de Staten altijd ontbinden. De gouverneur kan er niet onderuit het ontbindingsbesluit te tekenen, tenzij het in strijd is met de Staatsregeling. Daarna volgt een laatste opmerking van het panel van rechters: ,,Daarbij geldt echter wel als voorwaarde dat het kabinet in overeenstemming handelt met de Staatsregeling en na aanvaarding van een motie van wantrouwen zonder uitstel zijn ontslag indient.”

Stap terug
De zaak is dus eigenlijk simpel. Het kabinet Gumbs moet zijn ontslag indienen en kan vervolgens als demissionair kabinet alsnog de Staten ontbinden en verkiezingen uitschrijven. Beide partijen doen een stap terug, schrijven de rechters in hun advies. Dat is ook waarop gouverneur Holiday nu heeft aangedrongen. Tevergeefs.

Het is een raadsel waarom Gumbs zo halsstarrig vasthoudt aan de omgekeerde volgorde. Dat hij boos is op het parlement is begrijpelijk, want een kabinet naar huis sturen terwijl de premier in het buitenland is, is niet chique. Maar het is nu eenmaal mogelijk. Het leven van zijn kabinet kan hij hooguit drie maanden rekken en de Staten kunnen hem na het ontbindingsbesluit bovendien alsnog direct naar huis sturen.

De enige wijze man in dit hele spel lijkt toch gouverneur Holiday te zijn, die tenminste heeft geprobeerd de crisis te bezweren. Maar of hij deze knoop nu nog kan ontwarren is de vraag. Draagt hij het ontbindingsbesluit nu alsnog voor vernietiging voor? Het lijkt de enige manier om nog uitvoering te kunnen geven aan het advies van het panel van rechters. Als de patstelling voortduurt kan hij op de vingers worden getikt, omdat hij een voorliggend Landsbesluit niet tekent.

Ingrijpen
De politici van Sint Maarten gooien wat er nog resteert van de reputatie van hun land definitief te grabbel. De Staten sturen een kabinet naar huis terwijl er geen enkele minister aanwezig is om te reageren op de motie van wantrouwen. Bovendien blijkt er al lang in de achterkamertjes een nieuw kabinet op poten zijn gezet, inclusief portefeuilleverdeling. Het zittende kabinet Gumbs zit op het pluche geplakt en maakt de situatie alleen maar erger. Ondertussen lijkt het erop dat de criminaliteit het eiland steeds meer in zijn grip krijgt. In Den Haag zal er weinig begrip over blijven voor Sint Maarten, al helemaal niet als uiteindelijk de Koninkrijksregering deze crisis zal moeten oplossen door in te grijpen. Want als er ooit sprake is geweest van onbehoorlijk bestuur dan is dat wel in deze crisis.

Shimaguni konjou

Foto’s van de Arubaanse premier Mike Eman die namens het Koninkrijk der Nederlanden de Verenigde Naties toespreekt gaan de wereld rond. De hele wereld weet dat Patrick Kluivert met de Curaçaose voetballers Cuba heeft verslagen. Die indruk kan ontstaan als u op onze eilanden leeft en de lokale media volgt.

Eilandbewoners zijn anders dan bewoners van het vasteland. Die stelling verzin ik niet zelf, dat is terug te vinden in onderzoeken. Wonen op een eiland maakt dat je de wereld anders ziet. Vaak wordt gezegd dat dit de oorzaak is van de eigenzinnigheid van de Engelsen. Die wonen op een weliswaar groot eiland, maar een eiland blijft het. De overkant, het vasteland noemen ze Europa, alsof ze daar zelf geen deel van uitmaken.

Shimaguni konjou
Wonen op een eiland betekent dat je in meer of mindere mate geïsoleerd leeft, ook al is het vasteland in het geval van de Engelsen met het blote oog zichtbaar. De Japanners hebben daar zelfs een term voor, die op Curaçao niet helemaal netjes klinkt, maar toch onschuldig is: ‘shimaguni konjou’. Dat laatste woord betekent ‘karakter’, het eerste ‘eiland’. De term laat zich vertalen als ‘mentaliteit van eilandbewoners’, waarmee het unieke karakter van Japan wordt bedoeld. Dichter bij huis kennen we natuurlijk ook voorbeelden, van Cuba tot aan onze eigen eilanden.

Als je een tijdje op een van die eilanden woont dan ontkom je er niet aan met die mentaliteit besmet te worden. Veel Curaçaoënaars, Arubanen, Bonairianen, etc. zien hun eiland onbewust als het centrum van de wereld. Kijk maar eens in de kranten, het buitenlandse nieuws staat ergens achterin en vooral op Papiamentstalige radiostations komt het internationale nieuws maar mondjesmaat aan bod.

Vergrootglas
Het is goed om af en toe eens van het eiland af te gaan om de zaken in perspectief te zien. Dan valt op dat we ons op Curaçao vaak druk maken over futiliteiten. Typerend zijn verzuchtingen als ‘dat kan alleen op Curaçao (of een ander eiland)’ of de variant ‘bij God en op Curaçao is alles mogelijk’. We leggen alles onder een vergrootglas, zodat het er indrukwekkend uitziet, maar onze problemen zijn echt niet zoveel anders dan die in landen als Nederland of de VS. En wat ‘alleen op Curaçao kan’ blijkt ook in die landen te gebeuren.

Politici en andere leidende figuren in onze gemeenschap spelen in op dat eilandelijke karaktertrekje, ‘shimaguni konjou’, en maken zichzelf en hun eiland veel belangrijker dan het is. Misschien zijn ze zich er zelfs niet eens van bewust. Want U dacht dat heel Nederland weet dat het Curaçaose voetbalelftal aan de hand van Patrick Kluivert een unieke prestatie heeft neergezet? In de krant stond toch dat alle Nederlandse media dit hebben gemeld? In werkelijkheid waren het meestal kleine berichtjes ergens onderaan de sportpagina of soms alleen op een website.

Eigen bevolking
Dat de Caribische premiers tot de Koninkrijksdelegatie bij de Verenigde Naties behoorden weten ze niet in Nederland. De foto’s van de heren bij de VN, met de koning en in de vergaderingen worden door alle voorlichters kwistig rondgestuurd. Maar verder dan de eigen bevolking komt dat niet. In het verslag van persbureau ANP over de toespraak van de koning was niets terug te vinden over zijn woorden over de Caribische delen van het Koninkrijk. Nog een voorbeeld. Topman Bouman van de Nationale politie treedt af. In alle Nederlandse media wordt gemeld dat hij omstreden was, maar u denkt toch niet dat ze daarmee zijn uitspraken over Sint Maarten bedoelen. Die worden nergens gemeld.

Laten we ons geen illusies maken: onze eilanden zijn niet het centrum van de wereld, de wereld kent ze nauwelijks. In Nederland zijn ze weinig meer dan een toeristische bestemming. Dat Eman namens het Koninkrijk de VN heeft toegesproken weet de wereld niet en dat Kluivert Curaçaose voetballers heeft gecoacht is alweer vergeten.

Afstand nemen
Moeten we ons daar dan druk over maken? Nee, we moeten gewoon doorgaan met het aantrekken van investeerders en toeristen, want daar leven we van. Maar het is goed om af en toe eens afstand te nemen. Even weg te gaan, vanuit de helikopter naar ons eiland te kijken en de realiteit onder ogen te zien. Om de ‘shimaguni konjou’ tegen te gaan.

Deze blog werd op 3 oktober 2015 als column uitgezonden door Paradise FM in het programma Wat een Week!

Boot 68

Persoonlijk heb ik helemaal niets met de Canal Parade, zoals die afgelopen zaterdag in Amsterdam voor de twintigste keer gehouden werd. Ik vind het maar een overdreven gedoe. Nou hou ik helemaal niet van grote mensenmassa’s en dit jaar was de Canal Parade een van de drukste ooit, dus ik heb een excuus. Maar los daarvan begrijp ik niet waarom er een apart soort homoseksuele carnavalsvariant moet zijn. Ik ga ervan uit dat je iedereen in zijn waarde moet laten, iedereen zichzelf moet laten zijn. Wie je ook bent, welke seksuele geaardheid, afkomst of huidskleur je ook hebt. Artikel 1 van de Grondwet. Dat hebben we zo afgesproken.

De Canal Parade, en meer in het algemeen Gay Pride, is dus niet nodig. Als we de Grondwet zouden naleven. En Amsterdam was toch altijd al gay-friendly, al valt daar wel wat op af te dingen tegenwoordig. Dit jaar deed er een Koninkrijksboot mee. Voor het eerst, zo wordt gezegd. En met succes: ‘Boot 68’ won meteen de eerste prijs. Overigens hebben er al eerder boten meegevaren met Caribische homo’s en lesbiennes (of nog breder LHBTI). Maar dit keer hebben de belangenorganisaties van de Caribische eilanden in het Koninkrijk de handen echt ineen geslagen. Dat is volgens de organisatoren nodig, omdat er grote verschillen bestaan tussen de rechten voor homoseksuelen in de verschillende delen van het Koninkrijk.

Weggepest
Ik moest afgelopen week denken aan Charlene Oduber. De Arubaanse die tien jaar geleden met haar Nederlandse vrouw naar haar geboorte-eiland kwam om samen een mooie toekomst op te bouwen. Dat plan mislukte, want hun huwelijk werd niet erkend op Aruba en haar geaardheid werd niet getolereerd. Het stel werd van het eiland weggepest en hun huwelijk overleefde dat niet. Ik moest aan haar denken toen het Arubaanse Statenlid Desiree Croes (gehuwd met een vrouw) de verwachting uitsprak dat het geregistreerd partnerschap voor stellen van gelijk geslacht snel ingevoerd zal worden op Aruba. Dat is tien jaar later, slechts tien jaar later.

Ik ben benieuwd wat het succes van de Koninkrijksboot gaat betekenen voor de acceptatie van (laten we het simpel houden) homoseksuelen op de eilanden. Ongetwijfeld stromen de felicitaties binnen van trotse politici en partijbonzen van die eilanden. Als er ergens ter wereld een Caribische miss in de top 10 eindigt van een of andere onbenullige competitie dan stromen de felicitaties ook binnen. Maar gaat het Curaçaose Statenlid Winnie Raveneau, die bekend staat om haar homohaat, nu een afkeurend persbericht rondsturen? Of houd ze wijselijk haar mond en kan die succesvolle Koninkrijksboot (en de Canal Parade) toch zorgen voor een doorbraak?

Boegbeeld
Ik vrees dat de negatieve sentimenten over homoseksualiteit nog wel even zullen blijven op de zes eilanden. Een prominent boegbeeld, dat werkt blijkbaar. Zoals Croes, maar ook Gay Pride kan daarbij helpen. Een paar jaar geleden werd een Curaçaose versie van het homo-evenement nog tegengewerkt, nu wordt het (voorzichtig) getolereerd. En – toegegeven – de Canal Parade kan hier ook een functie in hebben. De drempel om op zo’n boot te stappen is relatief laag en dat kan zelfs een heteroseksueel boegbeeld zijn uit solidariteit met de homogemeenschap. Bijvoorbeeld een minister, al trok de Curaçaose Gevolmachtigde minister zich dit jaar toch nog op het laatste moment terug. Dus ook al heb ik niet zo veel met de Canal Parade, laat hem toch nog maar even voortbestaan, inclusief de Koninkrijksboot. Tot ook in alle Caribische delen van het Koninkrijk de homoseksuelen voor normaal worden aangezien. Misschien dat we Boot 68 dan over tien jaar in het museum kunnen zetten.

Onzichtbare minister

Als je even nadenkt over onderwerpen die op Curaçao in het nieuws zijn dan kun je een lange lijst maken. Sla de krant er maar op na, daarin staat elke dag genoeg gespreksstof voor bij de koffieautomaat, op feestjes of aan de spreekwoordelijke borreltafel. Maar een paar onderwerpen blijven steeds weer terugkomen. Ik noem er twee waar een rode draad in te ontdekken is. Afgelopen week kwam de Isla weer volop in het nieuws, iedereen op het eiland heeft de vlammen en de rook gezien. En de zorg speelt, op verschillende manieren, ook al maanden een hoofdrol.

We hebben natuurlijk de zorg zelf, die zoals bijna overal in de wereld ook hier een grote kostenpost is, die men schijnbaar nergens in de hand kan houden. Als je een klein beetje om je heen kijkt dan hoef je niet eens buiten ons Koninkrijk te gaan om te zien dat er overal gesleuteld wordt aan de zorg. De ziektekostenverzekering moet anders, de zorg moet gedecentraliseerd of – een paar jaar later – weer gecentraliseerd, ziekenhuizen moeten samenwerken, de vergoedingen moeten worden versoberd, kritiek op de kwaliteit van de zorg, een bewindsman moet bijna aftreden als hij voor de zesde keer over hetzelfde zorgonderwerp naar het parlement moet komen. Ik heb het nu dus over Nederland, niet over Curaçao. En dan laat ik nog maar even buiten beschouwing dat de zorg binnen Nederland niet overal hetzelfde is, vraag dat maar aan de inwoners van Caribisch Nederland.

Failliet
We zoomen in op Curaçao. Al maanden horen we dat het Sehos bijna failliet is, al een jaar dat de Taams Kliniek bijna failliet is en al jaren dat de tarieven die de SVB vergoedt tegen de beloftes in niet worden verhoogd, waardoor verschillende instellingen in de problemen komen. Het Sehos krijgt 30 miljoen gulden gulden (zo’n 15 miljoen euro) om het weer een tijdje vol te kunnen houden, maar waar dat geld vandaan moet komen weten we nog steeds niet. We hebben daarnaast de bouw van het nieuwe ziekenhuis met de perikelen rond de sloop van een deel van het oude Sehos. Ondertussen wordt er 6 miljoen gulden uitgetrokken voor een nieuwe verdieping op de polikliniek van dat oude gebouw dat, als alles goed gaat, over anderhalf jaar niet meer wordt gebruikt.

Maar er is ook positief nieuws, althans zo lijkt het. De Taams kliniek wordt overgenomen door het Advent Ziekenhuis. De gebouwen en het terrein sowieso, maar het is ook de bedoeling om de kliniek te laten voortbestaan. Dat lijkt me gezond, dat er tegenover het grote HNO straks nog een enigszins daadkrachtige tegenspeler staat in plaats van een Taams als satelliet van het HNO in één grote organisatie, zoals eerder de bedoeling was.

Raffinaderij-Isla-uitstoot-Foto-AvaLon-Ad-van-Loon

De Isla fakkelt. Foto: AvaLon

Fakkelen
Terug naar de Isla. Het was afgelopen week weer raak met affakkelen. Vlammen van tientallen meters hoog, het leken wel vuurballen als je de foto’s ziet. En grote zwarte rookwolken dreven over de arme bewoners van Wishi, Marchena en omstreken. En die hebben bovendien al maanden last van groene smurrie. En al tientallen jaren van vervuiling, waarvan ook al jaren bekend is dat mensen daardoor vroegtijdig overlijden. En er ligt asbest open en bloot op het terrein, bleek onlangs. De raffinaderij is te belangrijk voor de economie wordt dan al sinds mensenheugenis gezegd. De leider van de commissie die zich over de toekomst van het bedrijf buigt noemt het incidenten.

De Stichting Schoon Milieu op Curaçao (SMOC) is een vasthoudende roepende in de woestijn. Zo leek het althans. Maar zie daar: er gaat iets bewegen. Naast SMOC, en het initiatief Green Town, blijken er ineens andere initiatieven te ontstaan. Vanuit de bevolking in de wijken die het hardst getroffen worden ontstaan ineens protestbewegingen, wordt SMOC benaderd, durft iemand met de Nederlandse televisie te praten. Zou het dan toch nog goed komen?

In Nederland worden keer op keer Kamervragen gesteld over de vervuilende Isla. Tevergeefs, het is een Curaçaose kwestie. In de Staten bleef het oorverdovend stil. Maar nu er vanuit de bevolking protest ontstaat, lijkt er zelfs daar iets te bewegen, al is het nog pril en het resultaat ongewis.

Stille minister
Wat is nu die rode draad? Ook rond de Isla speelt gezondheid een grote rol. De gezondheid van de bevolking is tot nu toe ondergeschikt aan de economie. Net zo makkelijk. Gezondheid is dus die rode draad. We missen daarom de minister in het verhaal. Minister Whiteman is verantwoordelijk voor Gezondheid, Milieu en Natuur. Sehos en Isla dus. Maar hij laat nauwelijks iets van zich horen. Reden voor een kort geding en een kansloze klacht bij het medisch tuchtcollege, omdat hij als arts niets doet voor de lijdende bevolking. Kansloos, omdat het geen medische misser is, maar een politieke. Het is wel opmerkelijk dat de minister grotendeels stil blijft in deze kwesties.

Afgelopen week was hij te zien in het programma van de regering over twee jaar kabinet Asjes. In een wit shirt tegen een witte achtergrond. Het lijkt wel of hij opzettelijk probeert onzichtbaar te blijven.

Dit is een iets aangepaste weergave van een column, uitgezonden in het programma Wat een Week! op Paradise FM.

De PR machine en de gemiste kans

Elke avond rond de klok van 18.00 uur komt een stroom persberichten op gang van de regering van Aruba. Alle media die zich met Aruba bezighouden worden voorzien van informatie. Netjes per onderwerp en voorzien van fotomateriaal. Het is tekenend voor de gestructureerde manier waarop de public relations op het buureiland zijn georganiseerd. Iedereen krijgt op hetzelfde moment in hapklare brokken al het nieuws van de overheid aangeleverd. Daar kun je dan daarna mee doen wat je wil natuurlijk, maar je weet dat je het krijgt.

Hoe anders gaat dat op Curaçao. Elk ministerie stuurt apart op willekeurige momenten persberichten rond, al dan niet voorzien van foto’s. Het ene ministerie heeft een ijverige PR-afdeling of woordvoerder die je overspoelt met tientallen levendige foto’s, bij het andere mag je blij zijn als er een stijf geposeerd portret bij zit. En je weet dus nooit wanneer je wat krijgt.

Cumbre de las Americas
Ik moest aan denken toen de heisa ontstond over de niet bestaande Curaçaose delegatie naar Panama, naar de Cumbre de las Americas, waar de Cubaanse president Raúl Castro en zijn Amerikaanse ambtgenoot Barack Obama weer wat betere vriendjes werden. De historische ontmoeting ging de wereld over. En wie stond daar bij? Weliswaar met de rug naar de camera, maar de Nederlandse premier Mark Rutte behoorde als enige Europeaan tot het selectieve gezelschap, zodat hij later aan zijn kleinkinderen – als hij die ooit krijgt – kan vertellen ‘ik was erbij’. Hij zag er ook wel een beetje uit als het jongetje dat zo graag op het feestje wilde komen, maar er toch niet echt bij hoorde. Maar dat terzijde.

De Arubaanse premier Mike Eman was er ook bij, al hebben we hem op het moment supreme niet gezien. Maar daar komt zijn geoliede PR-machine om de hoek kijken. De redacties werden die avond overspoeld met foto’s van Eman op de top, in geanimeerd gesprek met enkele hoofdrolspelers en andere hotemetoten (pardoner le mot).

Afspraken
Intussen was op Curaçao de kritiek losgebarsten over het ontbreken van de eigen premier in de Koninkrijksdelegatie. Vice-premier Van der Horst – premier Asjes genoot van een vakantie – mocht uitleggen dat er afspraken waren gemaakt over wie welke missies dit jaar zou meemaken en deze was toevallig naar Aruba gegaan. Toevallig? Echt niet, op Aruba hadden ze al lang door dat ze bij deze top moesten zijn. Laat dat maar aan communicator Eman en zijn PR-mensen over.

Overigens heb ik niemand gehoord over het feit dat die kritiek op het ontbreken van Curaçao wel een beetje laat kwam. Kennelijk was er ook bij de oppositie niemand alert genoeg om het belang van deze historische top op waarde te schatten. De kritiek kwam pas toen de publiciteit rond de ontmoeting Castro-Obama losbarstte, terwijl die toch al sinds de aankondiging van de ontspanning tussen beide landen voorzien kon worden.

Dat Van der Horst ook had gezegd dat minister Jardim met een bedrijvendelegatie naar Panama ging was niemand opgevallen. Dat komt goed uit, dachten de Curaoçaose voorlichters: zondagavond verschenen er ineens foto’s van de top waar Jardim op stond. Verbazing alom, het woord Photoshop viel zelfs even. Maar hij was er echt, hij moest een luchtvaartakkoord tekenen, liet zijn ministerie weten. En hij was gevraagd alsnog tot de Koninkrijksdelegatie toe te treden. Zijn deelname beperkte zich tot bilaterale gesprekken, aldus Van der Horst. Damage control, dat is duidelijk. Maar het werkte niet.

Nee, als het om PR gaat heeft de Curaçaose politiek nog veel te leren. De leermeester zit niet ver weg, namelijk op Aruba. De persberichten die elke avond komen zijn dan wel soms een grote Mike Emanshow, de ervaring leert dat hij zo wel in de krant komt. En meestal op de manier zoals hij dat wil. Kijk maar naar het hoogtepunt – of dieptepunt zo u wil – van zijn public relations kunsten: de hongerstaking vorig jaar over de begroting. Zelfs de Nederlandse pers smulde van de premier die ‘voor zijn volk’ in hongerstaking ging en van zijn al dan niet gespeelde emoties. Ook al waren ze daar wat kritisch over, een zekere sympathie kreeg Eman wel.

Schotte
Op Curaçao hadden we ooit een afgezette premier Schotte die zich opsloot in Forti, omdat er een staatsgreep tegen hem zou zijn gepleegd. Die actie keerde zich snel tegen hem. Ook al is Schotte misschien ook wel de enige politicus op Curaçao die zijn PR goed voor elkaar heeft, hij haalt het niet bij Eman.

Ik wil niet pleiten voor een grote goednieuwsshow door de politiek, want daar komt een goede PR natuurlijk vaak op neer. Maar beter nadenken over deelname aan delegaties en een slimmer beleid zou de regering goed doen. Dan mist Curaçao een volgende keer tenminste niet het juiste moment om te pieken.

Deze bijdrage was op 18 april 2015 als column te beluisteren in het programma Wat een Week! op Paradise FM