Categorie archief: Curaçao

Afscheid van een wespennest

PlasterkMinister Ronald Plasterk van Koninkrijksrelaties, inmiddels al bijna een half jaar demissionair, begint maandag 14 augustus aan zijn afscheidstournee langs de zes Caribische eilanden waarvoor hij de afgelopen bijna vijf jaar de ministeriële verantwoordelijkheid had. Dat wil zeggen: hij was binnen de Nederlandse regering het aanspreekpunt voor zaken die de drie autonome landen Curaçao, Aruba en Sint Maarten betroffen en coördinerend minister voor de bijzondere gemeenten (openbare lichamen) Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES).

‘De ontwikkelingen in de afgelopen jaren en de samenwerking in het Koninkrijk’. Zo omschrijft de voorlichting het thema van het bezoek. Hoe zou de minister daar aan het begin van zijn ambtsperiode over gedacht hebben en hoe kijkt hij daar nu tegenaan? In interviews geeft hij daar altijd politiek correcte antwoorden op, zoals dat hoort voor een minister. Op de eilanden heeft hij zich niet populair gemaakt, de irritaties Plasterk (Nederland) zijn alleen maar gegroeid. Dat wil niet perse zeggen dat hij het slecht heeft gedaan, maar het idee dat ‘de West’ hem maar matig interesseerde heeft hij niet weg kunnen nemen.

Daar staat tegenover dat de eilanden het hem ook niet gemakkelijk hebben gemaakt om zijn sympathie te winnen. De minister heeft veel over zich heen gekregen. Dat hoort erbij voor een politicus, maar de conclusie dat de verhoudingen alleen maar slechter zijn geworden tussen Nederland en het Caribische wespennest baart wel enige zorg.

Wespennest
Want dat het een wespennest is kun je bijna een ‘fact of life’ noemen. Wat dat betreft zit er ook veel herhaling in de geschiedenis. Er worden afspraken gemaakt, waar Nederland zich niet aan houdt of een eigen interpretatie aan geeft. En soms doen ook de eilanden dat, in ieder geval hebben ze vaak onrealistische verwachtingen. Het patroon is ongeveer als volgt: De verhoudingen worden slechter, waarna ze onder een volgende regering, als we geluk hebben, weer verbeteren.

De constatering dat na 2010 de discussies heftiger zijn geworden roept de vraag op of er toen wel verstandige keuzes zijn gemaakt. Maar zoals professor Gert Oostindie vorige week in het Antilliaans Dagblad zei, de vraag of de staatkundige wijziging van 2010 een gelukkige was is niet meer aan de orde. Voorlopig zal die niet weer veranderen, hoe graag sommige politici op sommige eilanden dat ook zouden willen.

Gebrek aan tact
Heeft Plasterk hierin een bepalende rol gespeeld de afgelopen ruim 4,5 jaar? Vermoedelijk zullen de historici over een tijdje oordelen dat hij misschien niet altijd even handig en tactisch heeft geopereerd, maar dat het uiteindelijk niet veel heeft uitgemaakt. Een andere bewindspersoon had in principe vrijwel steeds dezelfde besluiten genomen. Toch zou iemand met meer hart voor of kennis van de eilanden met meer tact hebben geopereerd en de onvermijdelijke problemen gemakkelijker hebben gladgestreken. Bedenk wel dat Nederland zelden zulke bewindslieden op de post Antilliaanse Zaken en later Koninkrijksrelaties heeft gehad en zelfs die kwamen in aanvaring met de overzeese politici.

Hoewel er nog geen opvolger is voor Plasterk – de formatie in Nederland gaat deze week weer door – kunnen we bij zijn afscheidsreis de balans op maken van de stand van zaken op de zes eilanden in de verhouding met Nederland. Die is niet erg positief. Het kleine Saba is de uitzondering op de regel dat er altijd problemen zijn met Nederland. Wie Saba kent, ziet een aangeharkt, schattig eilandje, het zonnetje in huis. En zo is ook de verhouding met Nederland. Saba ligt als een tevreden snorrende kat in de Caribische zon het hoogste punt van het Koninkrijk te zijn. Nederland is blij met Saba en Saba is meestal tevreden met Nederland. Het eiland heeft ook zijn problemen met armoede en hoge prijzen, maar je hoort zelden kritische opmerkingen.

Hongerstaking
Aruba is nummer 2 als we kijken naar het aantal problemen met Nederland. Onder de huidige AVP-regering van Eman is de verhouding met Nederland over het algemeen goed. Er zijn in de periode Plasterk wel een paar ongelukjes geweest. We herinneren ons de hongerstaking van Mike Eman, omdat Nederland financiële eisen stelde en de gouverneur de begroting niet mocht tekenen. En er was het akkefietje rond de gouverneursbenoeming. In beide gevallen trok Eman aan het kortste eind, al zal hij dat zeker nu in verkiezingstijd niet toegeven, maar als de ruzie eenmaal achter de rug is gaan Aruba en Nederland weer samen verder. Als de MEP de verkiezingen wint kan de nieuwe minister van Koninkrijksrelaties een lastiger partner verwachten.

Het is lastig kiezen tussen Sint Maarten en Curaçao voor de derde plaats. Op beide eilanden zijn problemen geweest de afgelopen jaren. Sint Maarten hangt nog altijd een maatregel boven het hoofd in verband met de door Nederland geëiste integriteitskamer, maar die wetgeving lijkt er nu toch te gaan komen. De regering is er niet erg vriendelijk tegenover Nederland, de roep om onafhankelijkheid – hoe irreëel ook – wordt sterker. Ook was er in 2015 de kwestie rond de regeringswisseling en de verkiezingen. De ontbinding van het parlement door het kabinet Gumbs werd niet door de gouverneur bekrachtigd, omdat er al een nieuwe regering was, maar Gumbs weigerde af te treden.

De gouverneur riep rechters te hulp om een constitutionele crisis te bezweren. Plasterk steunde – achter de schermen – gouverneur Eugene Holiday, maar de verkiezingen kwamen er wel, een half jaar later dan eerst gepland. Bovendien speelt op Sint Maarten de populariteit van Theo Heyliger (UP), die van corruptie wordt verdacht. Na een korte periode in de regering is hij tot opluchting van Nederland weer in de oppositie beland. Maar de verhoudingen tussen Sint Maarten en Nederland blijven wankel.

Schotte
Datzelfde kun je zeggen van Curaçao en Nederland. De parallel tussen Heyliger en Gerrit Schotte (MFK) dringt zich op. Plasterk nam het stokje Koninkrijksrelaties over toen het kabinet Schotte net weg was. Maar de inmiddels in hoger beroep veroordeelde politicus blijft de verhoudingen onder spanning zetten. Toen de MFK na de verkiezingen van 2016 – al dan niet via omkoping – het kabinet Koeiman opblies dreigde ook hier een constitutionele crisis over nieuwe verkiezingen. Plasterk greep in om de verkiezingen door te laten gaan. Hij vertrekt door de uitslag daarvan met een Curaçao dat een stuk vriendelijker voor hem is, maar de weerstand tegen Nederland blijft onderhuids door sudderen. Bij de rechtszaken tegen Schotte en centrale bankpresident Emsley Tromp – nota bene felle opponenten van elkaar – wordt steeds naar Nederland gewezen en wordt er geroepen dat het een door Den Haag gestuurd politiek proces is. Kortom, echt gezellig is het niet tussen Willemstad en Den Haag.

Dan de twee grootste rebellen, al zijn het kleine eilanden. Op Bonaire en Sint Eustatius leven behoorlijk anti-Nederlandse sentimenten. In Kralendijk is het Bestuurscollege Den Haag nog vrij goed gezind, maar het eiland staat op de rand van een coalitiewisseling waarbij de nieuwe combinatie wel eens een heel stuk lastiger kan worden voor Nederland. Maar Plasterk hoeft dat waarschijnlijk niet of nauwelijks meer mee te maken. Hij zal deze week nog vriendelijk worden ontvangen, al is er een beweging (NKBB) die Nederland beschuldigt van rekolonisatie, annexatie en zelfs genocide op de Bonairiaanse bevolking. Hoe serieus dat moet worden genomen is lastig in te schatten, voor onafhankelijkheid zal waarschijnlijk erg weinig steun zijn. Maar Nederland krijgt wel van steeds meer problemen de schuld. Soms terecht (armoede wordt slecht aangepakt), maar de positieve ontwikkelingen worden gemakkelijk genegeerd. Een lastige verhouding dus met Nederland, maar op bestuursniveau is de samenwerking nog goed.

In de aanval
Dat is wel anders op Sint Eustatius, waar de coalitie vol in de aanval gaat op Plasterk en Den Haag met Clyde van Putten voorop. Hij heeft de wet (WolBES) al grotendeels ongelding verklaard en scheldt Plasterk via brieven regelmatig de huid vol. Toen de minister maar niet mee reageerde kreeg hij ook dat voor de voeten geworpen. Het is de vraag in hoeverre het streven naar vergaand zelfbestuur door de bevolking gedragen wordt. De onzinnige dreiging met een gang naar de Verenigde Naties is vooral bedoeld voor de achterban van Van Putten. Maar de sfeer tussen Oranjestad en Den Haag is sowieso ijzig te noemen.

Dat is de erfenis die Plasterk deze week nog een keer in ogenschouw neemt. Ongetwijfeld komen er foto’s met een vriendelijk lachende minister naar buiten te midden van even vriendelijk kijkende gespreksgenoten. Ze verhullen de spanningen die er her en der zijn. Niet uit te sluiten valt dat hij aan het einde van de week opgelucht weer in het vliegtuig stapt, omdat hij deze deur nu kan sluiten. De minister laat een lastige portefeuille achter voor zijn opvolger. Die zal heel wat te stellen krijgen met de zes eilanden in de Caribische zee.

Dit artikel is ook verschenen in het Antilliaans Dagblad van 7 augustus 2017

Advertenties

De parabel van het vogelbos

Het is begin oktober 2016. In een enigszins verscholen deel van het bos komt een tiental vogels bij elkaar in een wat bedrukte stemming. ,,Het is verdomme niet gelukt”, zegt vogel Heilig. ,,Wat is er mis gegaan? Heb ik voor niks die extra club Voor Alle Vogels opgericht om de stemmen van de vogels te winnen die jou niet meer vertrouwden”, roept hij tegen vogel Geschoten, de leider van de Boevenclub. ,,We hebben al vier jaar verloren met niks doen, vier jaar niet kunnen graaien. We hadden toch geld om genoeg vogels aan onze kant te krijgen?”

,,Ja, dit is een tegenvaller”, zegt Geschoten. ,,Maar maak je niet druk. Dat zootje ongeregeld van de zogenaamde goede clubs blijft niet lang bij elkaar. We krijgen onze kans nog wel. We hebben vorig jaar al een vogel weggekocht bij de Bosclub en die heeft de Bosraad gehaald zonder dat iemand door had dat ze met ons meedoet. Zo kunnen we er nog wel een paar binnenhalen. Let maar op, we krijgen al snel Bosvrucht, want daar hebben we al afspraken mee gemaakt. Die gaat weg bij de Alternatieve club. Nog even geduld.”

De vogels zijn maar matig tevreden met dit antwoord. ,,Dat duurt te lang, we willen nu de macht hebben”, zegt vogel Pias. ,,We moeten zorgen dat er onrust ontstaat.” Geschoten maant tot rust: ,,Dat duurt niet lang. En we hebben onze advocatenvogels nog. Die zorgen wel dat er angst en chaos ontstaat.” Vogel Constant: ,,Desnoods slaan we er op, dan krijgen we de poppen wel aan het dansen.”

Cadeautje
Het is een paar maanden later en Bosvrucht heeft inderdaad ruzie gemaakt met de Alternatieven en zich aangesloten bij de Boevenclub en consorten. Dan maken de goede clubs een foutje. ,,Wat een cadeau!”, roept Geschoten in de volgende vergadering met zijn volgers. ,,We kunnen nu zeggen dat ze geen meerderheid meer hebben. Ze zijn vergeten nieuwe vogels aan te wijzen voor de Bosraad voor hun clubgenoten gaan regeren. Nu onrust stoken, mannen, nu kunnen we beginnen!”

Pias, die vroeger agent is geweest, maakt zich ongerust. ,,We kunnen niet zomaar de regels van het bos overtreden.” Maar Geschoten wimpelt dat af: ,,Dan buigen we de regels om in onze richting. Geen enkele gewone vogel snapt daar toch iets van. Die geloven ons wel.” En de leider van de Boevenclub heeft nog een nieuwtje: ,,De club van onze oude vriend, wijlen kameraad Wielen, is zwak. We krijgen hun nieuwe leider in de Bosraad, Sein, makkelijk aan onze kant. Kost niet eens veel.”

Tegenvaller
Na een onrustige vergadering van de Bosraad lukt het de goede partijen met steun van de Baas om te overleven. Maar het duurt nog maar een paar weken en de bosregering valt doordat de partij van wijlen kameraad Wielen opstapt. De Boevenclub en Voor Alle Vogels staan klaar om met hun overstapte bondgenoten de macht over te nemen. Maar dan is er een tegenvaller, de oude regering schrijft nieuwe verkiezingen uit. Geschoten haalt de schouders op: ,,Dan winnen we die toch gewoon? Fluitje van een cent.” Daar zijn de anderen nog niet zo zeker van. ,,We moeten dat tegenhouden”, zegt Heilig. ,,Anders gaat het weer mis.” En de overgestapte raadsleden zien de bui al hangen: ,,Dan krijgen we geen stoel meer in de raad en lopen we ons geld mis.”

Geschoten overlegt met zijn advocaten en komt met een plan: ,,Onze advocaten zijn goed in tegenstanders tot vijanden van het bos maken. Als we die strategie kiezen kunnen we misschien toch de macht overnemen. We zeggen dat de Baas van het bos met de vijand in het Grote Bos heult en tegen ons is. En van iedereen die op de regels wijst zeggen we dat hij corrupt is. Wij weten als geen ander hoe dat moet.”

Bos in brand
Nadat de Boevenclub en hun medestanders van de Baas voorlopig de macht mogen overnemen tot de verkiezingen, grijpen ze hun kans. ,,We gaan zeggen dat de verkiezingen illegaal zijn en dat de Kiesorganisatie bij alle verkiezingen fraudeert. Laat een van ons zeggen dat als de verkiezingen doorgaan het bos in brand wordt gestoken. Dan krijgen we de vogels wel aan onze kant. En dat de Baas en het Grote Bos onze vijanden zijn, dat weten jullie al.”

Zo gezegd, zo gedaan. ,,De Baas moet meewerken, anders is ze tegen ons”, zeggen de nieuwe leiders van het bos tegen de vogels. Maar de Baas laat zich niet vertellen wat ze moet doen. ,,Ik heb jullie gezegd dat je alleen de verkiezingen moet organiseren, maar jullie houden je er niet aan. Dat is ondemocratisch. Ik ga naar het Grote Bos om jullie besluit weg te laten gooien.”

Geschoten en zijn makkers hadden daar al op gerekend: ,,Zie je wel, de Baas is tegen ons. We moeten de Baas afschaffen.” En achter de schermen: ,,Democratie? Laat me niet lachen. Wij moeten de macht hebben. Creëer meer onrust, mannen en vrouwen, dan kunnen we deze strijd gemakkelijk winnen. Desnoods hakken we een paar bomen om, dan worden de vogels bang en steunen ze ons.”

Slimme vogels
Maar kijk, een heleboel vogels in het bos hebben er genoeg van. Ze gaan het bos in om de protesteren tegen de Boevenclub. En sommige goede clubs en goede advocaten willen naar de Wijze bank gaan om de wijze vogels te vragen zich uit te spreken voor het doorgaan van de verkiezingen. Dan willen ze nog wel eens zien of Geschoten en zijn kornuiten die kunnen tegenhouden. Uiteindelijk zijn er toch meer slimme vogels dan Geschoten denkt en gaan de verkiezingen gewoon door.

Bovenstaande parabel, hoewel geen feitelijke weergave van gebeurtenissen, zal de goede verstaander van de Curaçaose politiek begrijpen. Excuses tegenover andere lezers.

Kies gezond

Het circus gaat eindelijk beginnen. De eerste voorstelling is maandag. We kijken er al maanden naar uit, want de try-outs en reclames beloven veel spektakel. U weet waar ik het over heb: het verkiezingscircus op Curaçao en trouwens ook Sint Maarten.

Ik kan er niet omheen, daar moet ik over schrijven. Maar waarom eigenlijk? Omdat we dat met zijn allen belangrijk vinden, de democratie en zo. Ik kan me voorstellen dat veel mensen er helemaal geen zin in hebben. Het politieke gekonkel en geruzie is al jaren bezig. Het oprichten van nieuwe partijen lijkt wel een nationale hobby geworden met meer partijen dan Statenzetels. Op wie zou je moeten stemmen?

Een land krijgt de regering die het verdient. Een citaat van een Franse politicoloog dat vaak, zoals vaak met citaten, verkeerd wordt gebruikt. De man zei het namelijk als cynische kritiek op de Franse revolutie, hij was tegen de democratie.

Sterke speler
Om dat cynisme even vast te houden. Het citaat zou wel eens heel toepasselijk kunnen zijn in de Curaçaose situatie. En trouwens ook op Sint Maarten, waar een paar dagen eerder ook verkiezingen zijn. Met zoveel partijen dreigt het een janboel te worden. Een gevaarlijke chaos zelfs, want waar er zoveel vechten om een zetel kan een sterke speler er wel eens met de buit vandoor gaan. En er doet een hele sterke speler mee.

Want stel je nou eens voor dat de MFK van Gerrit Schotte de verkiezingen van 30 september wint. Bepaald geen ondenkbaar scenario. Heeft dan de democratie gewonnen? Ja, want Schotte krijgt de meeste stemmen, dat is democratie. Maar hij is veroordeeld voor corruptie, het aannemen van smeergeld en hij koopt stemmen.

10.000 Gulden boodschappen
Bij u is hij nog niet langs geweest? Bij mij wel, elke avond weer vele keren. Samen met zijn partijgenoten, of met zijn dochtertje, of alleen. Wapperend met 10.000 gulden aan boodschappen of een nieuwe auto. Gek wordt je ervan, complete reclameblokken voor, na en tussen het nieuws van TeleCuraçao gevuld door MFK, stichting Gerrit Schotte of hoe al die satellietorganisaties van de partij ook mogen heten. Als het geen omkoping is dan toch wel hersenspoeling.

Het wekt, bij mij althans, zoveel ergernis dat ik probeer om niet meer voor 8 uur ’s avonds te kijken en bij het eerste reclameblok weer weg te zappen van het nieuws.

Boter op het hoofd
Maar wat is het alternatief? Al die kleine afsplitsingen van ontevreden Statenleden? Ik denk het niet. Partijen met boter op hun hoofd die nu, na vier jaar pappen en nathouden, in het zicht van de verkiezingen stoer doen na het zoveelste rapport over de frauduleuze mismanager Marvelyne Wiels? Of de partij van Wiels zelf dan, die stug blijft volhouden dat ze niets verkeerds heeft gedaan. En kennelijk mag ze van de PS alles zeggen over haar vermoorde broer Helmin en die andere broer Aubert en een heleboel andere mensen. Ik ga dat hier niet herhalen, maar een beetje beschaving is ver te zoeken bij deze vrouw die Curaçao vertegenwoordigt. Over welk machtsmiddel zou ze toch beschikken dat dit allemaal getolereerd wordt.

Er blijft niet veel keuze over. De MFK wordt het gemakkelijk gemaakt om met al het geld waar deze partij over blijkt te beschikken, plus enkele media die zij in hun zak hebben, de kiezer naar zich toe te lokken. De democratie wint wat mij betreft niet als het geld bepaalt wie er wint. Populisten winnen in steeds meer landen terrein met borrelpraat: van Wilders tot Trump. Fastfood. Ik hoop dat Curaçao op 30 september een uitzondering blijkt te zijn. En dat dit eiland een regering krijgt die het echt verdient: een die kijkt naar wat goed is voor de mensen, de natuur, het milieu en – ja ook dat is belangrijk – de economie. Een kabinet met een voedzaam, evenwichtig menu. Maar ik twijfel.

Wat betreft Sint Maarten. Ook daar heb je een hele sterke speler: de UP van Theo Heyliger. Indirect al veroordeeld voor verkiezingsfraude. Al heeft het Openbaar Ministerie merkwaardig genoeg afgezien van vervolging, de stemmenkopers en -verkopers hebben straf gekregen. En ook Heyliger is degene met het meeste geld.

Kies gezond
Het circus gaat nu dus beginnen. Misschien dat er een paar mooie voorstellingen tussen zitten de komende weken. Van eerlijke mensen met een goed partijprogramma, die kiezers kunnen overtuigen dat er niet gekozen moet worden voor de mooie loze praatjes van mensen met een strafblad en veel geld. Want er zitten heus wel eerlijke mensen in de politiek. Je moet ze alleen weten te vinden tussen de poppenkastvoorstellingen. Dat is ook een taak voor die paar media die de campagne wel kritisch volgen.

Mijn motto voor deze verkiezingen: kies gezond in plaats van fastfood. Ik hoop dat het ons lukt.

Deze blog is een iets aangepaste versie van een column die is uitgezonden in het programma Wat een Week! van 6 augustus 2016 op Paradise FM.

Politieke benoemingen

Ambtenaren worden in principe voor onbepaalde tijd aangesteld. Dit in tegenstelling tot ministers en Statenleden. Die zijn afhankelijk van verkiezingsuitslagen. Je wordt gekozen in het parlement als je voldoende stemmen haalt, de kiesdeler. Of als je op een kandidatenlijst staat van een populaire partij – of misschien beter gezegd – partijleider. Dan lift je mee op het succes en krijg je als nummer 2 tot en met zoveel een Statenzetel als het ware in de schoot geworpen. Toch wordt de zetel die je krijgt jouw ‘eigendom’. Je mag hem houden als je later vindt dat je je toch niet zo thuis voelt bij die partij. Zie de onafhankelijke Statenleden die we hebben.

Na die verkiezingen wordt er meestal een coalitie gevormd en als jouw partij daar bij hoort maak je kans op een ministerschap, al worden die vaak buiten de kandidatenlijst gezocht. Ben je eenmaal zover dan zit je op het pluche, zoals dat heet. En dat schijnt heel lekker te zitten, want veel politici hechten daar zeer aan en verloochenen verkiezingsbeloftes of zelfs principes om maar te kunnen blijven zitten.

Ze maken zich er niet populair door, politici worden volgens elk onderzoek totaal niet vertrouwd. En toch gaan we met zijn allen straks weer naar de stembus, tenminste de opkomst is toch eigenlijk altijd wel boven de 50 procent. Hoe zou dat komen? Net zoals dat journalisten erg laag staan op de lijst van mensen die we vertrouwen, maar dat we toch elke dag weer de krant lezen en naar de radio en tv luisteren en kijken. Er is toch behoefte aan nieuws en kennelijk ook aan een volksvertegenwoordiging.

Het lijkt nu misschien alsof ik pleit voor een nieuw systeem. Bijvoorbeeld vanwege de zogenoemde zetelroof of het falende coalitiesysteem. Maar dat doe ik niet en ik ga het ook niet over de verkiezingen hebben, daarvoor hebben we nog een paar maanden de tijd.

Presidentieel
Er zit me iets anders dwars. In sommige landen, zoals de VS en Frankrijk, is er een presidentieel systeem. De gekozen president kiest zelf zijn kabinet en neemt zijn eigen topambtenaren mee. Als je daar ambtenaar bent ben je, zeker aan de top, een verlengstuk van de president en zijn regering. Je vertrekt ook weer als de president aftreedt. In de VS gaat dat heel ver. Zelfs de inrichting van het Witte Huis, zoals de tapijten en meubels in The Oval Office, vertrekken samen met de president. Zoek het maar eens op: er bestaan zelfs ranglijsten met mooiste en lelijkste inrichtingen van de belangrijkste kamer van het Witte Huis. President Reagan scoort hoog en Carter had een lelijk tapijt, weet ik nu.

Goed, terug naar de ambtenaren. Bij ons hebben ambtenaren gewoon een baan, onafhankelijk van wie er regeert en onafhankelijk van hun politieke kleur. Ook in de top en al helemaal de directies van overheids-nv’s, want die staan los van de regering. Maar daar zit iets mis.

Overheids-nv’s
Binnenkort verschijnt het rapport van de zogenoemde civiele enquête naar de overheids-nv’s in de energieketen: Aqualectra, Curoil, RdK. Dan zal blijken hoe het er echt aan toe gaat. Of ging. Dat was in de tijd van het kabinet Schotte, waarover al veel slechte dingen naar buiten zijn gekomen. In die tijd werden ambtenaren en nv-directies opzij geschoven om politieke vriendjes te benoemen. Rechter Hans Willems zal daar later deze maand veel wijze en goed afgewogen woorden over het management bij deze bedrijven zeggen. Het zal moeten blijken of hij het zal hebben over mensen opzij schuiven, maar kwam het in Jip-en-Janneke taal wel op neer.

Het bekendste voorbeeld van politiek gemarchandeer is Edsel Gumbs. Het hoofd van de Veiligheidsdienst moest wijken om te voorkomen dat de kabinetsleden van het kabinet Schotte behoorlijk zouden worden gescreend. Daar zijn intussen al rapporten over verschenen en rechtszaken gevoerd die dit ondubbelzinnig aantonen.

Transparantie
Schotte is weg, althans uit de regering, en dus is alles weer goed. Maar niets is minder waar. Onlangs werd Raoul Henriquez, de secretaris van de Raad van Ministers, net zo gemakkelijk opzij geschoven omdat hij uit de gratie viel bij op zijn minst een deel van het kabinet. Ook hij won de rechtszaak en ook hem werd, geheel volgens het Schotte-scenario met Gumbs, daarna wegens een nieuw verzonnen reden alsnog de toegang geweigerd. Ook in deze coalitie kan dat blijkbaar. PAIS en PAR, grote criticasters van Schotte en voorvechters van transparantie en rechtvaardigheid, hoor ik er niet over. Net zoals ze geen voet bij stuk hielden over de Gevolmachtigde minister, de kennelijk almachtige Marvelyne Wiels.

Dit zijn de bekendste gevallen, maar we zijn er intussen een heleboel alweer vergeten of weten er niet eens van. Secretarissen-generaal die op non-actief zijn gezet en nog steeds thuis zitten, andere topambtenaren die bij een minister uit de gratie zijn geraakt en thuis zitten of ergens in een hoekje op kantoor zitten te hopen op een volgende minister die er anders over denkt.

Politieke wind
Natuurlijk, er zijn ook gevallen van terecht ontslagen ambtenaren. Maar veel topambtenaren zijn afhankelijk van de politieke wind. En dat past niet bij ons systeem. Of we moeten dat systeem veranderen. Ik ben geen voorstander van voorstellen als Reforma van MFK of een vriendelijke dictator van enkele juristen, zoals die de laatste jaren zijn voorbij gekomen.

Laten we het maar bij ons systeem houden zonder hele of halve dictators, maar dan moet het spel wel eerlijk gespeeld worden. Anders vertrouwt niemand nog een politicus, durft niemand meer ambtenaar te worden en wordt het steeds stiller bij de stembus.

Deze post is uitgezonden als column in het programma Wat een week! op Paradise FM.

 

Persvrijheid

Vrijheid van meningsuiting en persvrijheid, begrippen die zo dicht bij elkaar staan dat ze vaak in één adem worden genoemd. Ze staan bij ‘ons’ hoog in het vaandel als kernwaarden van de democratie. Met ‘ons’ bedoel ik dan de meeste Westerse landen, inclusief de Caribische eilanden van het Koninkrijk. Nederland slaat zichzelf vaak op de borst als bewaker van die vrijheden.

Terecht, zo blijkt uit de vorige week gepubliceerde ranglijst van Reporters without Borders. Nederland staat op de tweede plaats achter Finland. West-Europa heerst in de top 10, waarin verder alleen Costa Rica en Jamaica voorkomen als niet-Europese landen. Jamaica is niet zo verwonderlijk als het lijkt, op het kaartje kleurt het Caribisch gebied licht oranje, wat betekent dat het best wel goed gaat.

De rode en zwarte gebieden, wat duidt op problemen en onderdrukking, liggen in Oost-Europa, Azië en Afrika. Zuid-Amerika valt nog best mee en Suriname scoort zelfs goed met plaats 22. Caribisch Nederland (alle zes eilanden in dit geval) worden niet apart genoemd en vallen blijkbaar onder Nederland. Grote persvrijheid dus.

Is dat laatste terecht? Nee, met de persvrijheid gaat het op de eilanden helemaal niet zo goed. Daarover later meer. Is de tweede plek van Nederland terecht? Daar zijn ook best kritische kanttekeningen bij te plaatsen. Want Turkije (zelf in het rood op de ranglijst) gooit roet in het eten. Ineens blijkt de persvrijheid in Nederland en andere West-Europese landen te beïnvloeden.

Erdogan
Vanwege de vluchtelingendeal met Europa grijpt president Erdogan de kans om ook buiten eigen land de vrijheid te beperken. Buitenlandse kritiek op hem van satirici en columnisten wordt aangepakt en de reacties van met name de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Nederlandse premier Mark Rutte zijn – in mooi Papiaments uitgedrukt – ‘lali lali’. Met de mond wordt weliswaar beleden dat Erdogan niet aan de vrijheid van meningsuiting mag komen, maar echte actie blijft uit. De deal met Turkije mag niet op het spel worden gezet en daarvoor mogen de kernwaarden van de democratie blijkbaar best even opzij worden geschoven.

De Caribische eilanden dan. Er is officieel dezelfde persvrijheid als in Nederland. Maar in de praktijk is de pers zeer beïnvloedbaar. Daarop heeft bijvoorbeeld Transparancy International al gewezen. Sommige media behoren tot een politieke partij. Anderen durven vaak niet kritisch te zijn. Op Aruba moet je met een lantaarntje zoeken naar kritische journalisten, het gros publiceert klakkeloos de juichende persberichten van de regering Eman.

Boycot
Op Curaçao is het niet veel anders, hooguit gevarieerder. Sommige radiostations en kranten worden gefinancierd door politici en vaak hebben ze niet eens een eigen redactie. Dan kun je dus weinig anders dan persberichten zonder nadenken publiceren. En als je dan kritisch bent of een eigen onwelgevallige mening hebt dan wordt je aangepakt. Je wordt geboycot door bewindslieden of andere politici, waardoor je dus geen informatie meer krijgt behalve dan misschien via een persbericht.

Premier Ben Whiteman riep nog niet zo lang gelden met spoed een persconferentie bijeen om een bericht in het Antilliaans Dagblad te weerspreken over het niet verlengen van de huurovereenkomst met PdVSA voor de Isla-raffinaderij, in afwachting van een nieuw aangepast contract. De andere media moesten zijn ontkenning publiceren en die deden dat vrijwel allemaal braaf. Twee weken later zei dezelfde Whiteman overigens op een volgende persconferentie dat het huurcontract met PdVSA niet zou worden verlengd….

Te vriend
Op de kleinschalige eilanden kun je beter iedereen te vriend houden. Dat maakt het niet gemakkelijk voor de pers om onafhankelijk te blijven. Het gevolg van een kritische opstelling is vaak dat je andere bronnen moet zoeken en die zijn dun gezaaid. Kortom, persvrijheid is relatief, want de meeste media willen het risico niet lopen om bronnen kwijt te raken. Als ze al niet tot doel hebben om voor een bepaalde partij spreekbuis te zijn. Dat die persvrijheid nu zelfs in Europa onder druk staat door een Turkse dictator in de dop die te vriend moet worden gehouden stemt niet optimistisch voor de toekomst.

 

Martelaar

Onder luid gejuich brengt MFK-leider Gerrit Schotte zijn stem uit. Hij is onder voorwaarden vrij na zijn veroordeling voor het aannemen van smeergeld, witwassen en valsheid in geschrifte. De MFK wint de verkiezingen en krijgt acht zetels. ,,De corruptie heeft gewonnen. Curaçao is de enige plek op de wereld waar de bevolking doelbewust op corrupte partijen stemt”, zegt Alex Rosaria van PAIS.

Nee, dit is geen voorspelling voor het nieuws van 1 oktober, de dag na de aanstaande verkiezingen van 30 september. Dit is een geheugentest. Want het zijn teksten uit mei 2003. Toen won de FOL van Anthony Godett de verkiezingen een dag na zijn vrijlating uit voorarrest. Ik heb de naam van Godett vervangen door Schotte en de tekst van Rosaria was oorspronkelijk van toenmalig politicus Nelson Pierre. Godett werd later veroordeeld voor corruptie en fraude, zat zijn straf uit, was weer gewoon politicus, geen martelaar en slachtoffer van justitie meer, en verloor de volgende verkiezingen.

Martelaarschap
Ons geheugen is slecht, ik heb nog niemand naar deze opmerkelijke parallel zien verwijzen. Elke situatie is natuurlijk anders. Of Schotte veroordeeld wordt weten we nog niet, veel mensen denken van niet, maar als je kwaad wil zou je kunnen veronderstellen dat zijn verdediging de zaak Babel niet voor niets heeft gerekt tot een verkiezingsjaar. Het martelaarschap betaalt zich immers uit. Met een hoger beroep in het vooruitzicht haalt Babel de verkiezingen wel.

Foto Anneke Polak/Caribisch Netwerk

Gerrit Schotte en partner en medeverdachte Cicely van der Dijs bij de rechtbank. Foto Anneke Polak/Caribisch Netwerk

De uitkomst van het proces maakt eigenlijk niet eens uit. Schotte zal er op blijven hameren dat hij politiek vervolgd wordt en dat er sprake is van karaktermoord. Bij vrijspraak is dat sowieso bewezen, bij een veroordeling wordt de kaart van onrecht gespeeld. Laat dat maar aan advocaat Peppie Sulvaran over met zijn kartonnen schema. Een groot deel van de bevolking gelooft hem en Schotte, heeft medelijden, ziet tranen en stemt op hem. En dus wint hij de verkiezingen.

De kiezer is slecht van geheugen en justitie is de grote boze wolf. Met op de achtergrond andere politieke partijen, die krampachtig proberen duidelijk te maken dat Schotte een schurk is, maar daarmee zijn martelaarschap alleen maar versterken.

Vlotte babbel
Daar komt bij dat het publiek oppervlakkig wordt geïnformeerd. Politieke partijen hebben geen programma’s. Kranten die zaken een beetje serieus onderzoeken zijn er nauwelijks. Weinig media proberen wat journalistieke diepgang te brengen. Wat ik daarmee wil zeggen: de kiezer gaat af op plaatjes, sensationele krantenkoppen en stemt op mensen met een vlotte babbel zonder zich af te vragen of wat daar achter schuilgaat wel klopt. Weet u waarvan Schotte precies wordt beschuldigd? Het is veel gemakkelijker om voor zoete koek aan te nemen wat advocaat Sulvaran zegt, wat Schotte beweert, dan wat het Openbaar Ministerie in ingewikkelde bewijsvoering naar voren brengt over het geld van casinobaas Corallo als financier van MFK. De beste PR-machine wint. En degene met het meeste geld.

Dat klinkt allemaal misschien cynisch. Maar kijk om u heen, het lijkt er steeds meer op dat de wereld die kant op gaat. Je ziet het in Nederland met Wilders, in de Verenigde Staten met Donald Trump. Wie het hardste populistische teksten schreeuwt wint.

Maar laat ik positief eindigen. Er is nog altijd een grote groep mensen die er niet intuint. Die wel nadenkt over achtergronden en kijkt naar bewijzen. Die vertrouwen heeft in de rechtspraak en de wet respecteert. Die wel het beste voorheeft met dit eiland en niet alleen aan eigenbelang denkt. Zelfs als Wilders de volgende verkiezingen wint is er nog een meerderheid van Nederlanders die niet op hem stemmen. Of Trump in Amerika kan winnen is nog maar de vraag. En ik mag het eigenlijk niet zeggen, want trial by media weet u wel, maar zelfs bij verkiezingswinst van MFK blijft de groep mensen die het goed voorheeft met Curaçao groter. Als die groep nou eens de handen echt ineen slaat, dan is er nog wel degelijk toekomst voor dit eiland. Dan blijft er hoop.

Misleiding
Tot slot nog een quizvraag. Waarom heeft Justitie deze zaak Babel genoemd? Het moet haast wel een verwijzing zijn naar het Bijbelse Babel. Zoals ook de cartoonist afgelopen zaterdag in het Antilliaans Dagblad het weergaf: de spraakverwarring, de misleiding waardoor de waarheid verborgen blijft. Misschien naar aanleiding van de ingewikkelde geldstromen in deze zaak. Of had Peppie Sulvaran het toch stiekem bij het rechte eind (al doelde hij op het OM) en is het een verwijzing naar de vlot van de tongriem gesneden Schotte, zijn vlotte babbel.

Het antwoord weet ik niet. Hoe het ook zij: ik wens u in alle oprechtheid veel wijsheid toe in deze verwarrende tijden.

Deze bijdrage werd op zaterdag 20 februari als column uitgezonden in het programma Wat een Week! op Paradise FM.

Shimaguni konjou

Foto’s van de Arubaanse premier Mike Eman die namens het Koninkrijk der Nederlanden de Verenigde Naties toespreekt gaan de wereld rond. De hele wereld weet dat Patrick Kluivert met de Curaçaose voetballers Cuba heeft verslagen. Die indruk kan ontstaan als u op onze eilanden leeft en de lokale media volgt.

Eilandbewoners zijn anders dan bewoners van het vasteland. Die stelling verzin ik niet zelf, dat is terug te vinden in onderzoeken. Wonen op een eiland maakt dat je de wereld anders ziet. Vaak wordt gezegd dat dit de oorzaak is van de eigenzinnigheid van de Engelsen. Die wonen op een weliswaar groot eiland, maar een eiland blijft het. De overkant, het vasteland noemen ze Europa, alsof ze daar zelf geen deel van uitmaken.

Shimaguni konjou
Wonen op een eiland betekent dat je in meer of mindere mate geïsoleerd leeft, ook al is het vasteland in het geval van de Engelsen met het blote oog zichtbaar. De Japanners hebben daar zelfs een term voor, die op Curaçao niet helemaal netjes klinkt, maar toch onschuldig is: ‘shimaguni konjou’. Dat laatste woord betekent ‘karakter’, het eerste ‘eiland’. De term laat zich vertalen als ‘mentaliteit van eilandbewoners’, waarmee het unieke karakter van Japan wordt bedoeld. Dichter bij huis kennen we natuurlijk ook voorbeelden, van Cuba tot aan onze eigen eilanden.

Als je een tijdje op een van die eilanden woont dan ontkom je er niet aan met die mentaliteit besmet te worden. Veel Curaçaoënaars, Arubanen, Bonairianen, etc. zien hun eiland onbewust als het centrum van de wereld. Kijk maar eens in de kranten, het buitenlandse nieuws staat ergens achterin en vooral op Papiamentstalige radiostations komt het internationale nieuws maar mondjesmaat aan bod.

Vergrootglas
Het is goed om af en toe eens van het eiland af te gaan om de zaken in perspectief te zien. Dan valt op dat we ons op Curaçao vaak druk maken over futiliteiten. Typerend zijn verzuchtingen als ‘dat kan alleen op Curaçao (of een ander eiland)’ of de variant ‘bij God en op Curaçao is alles mogelijk’. We leggen alles onder een vergrootglas, zodat het er indrukwekkend uitziet, maar onze problemen zijn echt niet zoveel anders dan die in landen als Nederland of de VS. En wat ‘alleen op Curaçao kan’ blijkt ook in die landen te gebeuren.

Politici en andere leidende figuren in onze gemeenschap spelen in op dat eilandelijke karaktertrekje, ‘shimaguni konjou’, en maken zichzelf en hun eiland veel belangrijker dan het is. Misschien zijn ze zich er zelfs niet eens van bewust. Want U dacht dat heel Nederland weet dat het Curaçaose voetbalelftal aan de hand van Patrick Kluivert een unieke prestatie heeft neergezet? In de krant stond toch dat alle Nederlandse media dit hebben gemeld? In werkelijkheid waren het meestal kleine berichtjes ergens onderaan de sportpagina of soms alleen op een website.

Eigen bevolking
Dat de Caribische premiers tot de Koninkrijksdelegatie bij de Verenigde Naties behoorden weten ze niet in Nederland. De foto’s van de heren bij de VN, met de koning en in de vergaderingen worden door alle voorlichters kwistig rondgestuurd. Maar verder dan de eigen bevolking komt dat niet. In het verslag van persbureau ANP over de toespraak van de koning was niets terug te vinden over zijn woorden over de Caribische delen van het Koninkrijk. Nog een voorbeeld. Topman Bouman van de Nationale politie treedt af. In alle Nederlandse media wordt gemeld dat hij omstreden was, maar u denkt toch niet dat ze daarmee zijn uitspraken over Sint Maarten bedoelen. Die worden nergens gemeld.

Laten we ons geen illusies maken: onze eilanden zijn niet het centrum van de wereld, de wereld kent ze nauwelijks. In Nederland zijn ze weinig meer dan een toeristische bestemming. Dat Eman namens het Koninkrijk de VN heeft toegesproken weet de wereld niet en dat Kluivert Curaçaose voetballers heeft gecoacht is alweer vergeten.

Afstand nemen
Moeten we ons daar dan druk over maken? Nee, we moeten gewoon doorgaan met het aantrekken van investeerders en toeristen, want daar leven we van. Maar het is goed om af en toe eens afstand te nemen. Even weg te gaan, vanuit de helikopter naar ons eiland te kijken en de realiteit onder ogen te zien. Om de ‘shimaguni konjou’ tegen te gaan.

Deze blog werd op 3 oktober 2015 als column uitgezonden door Paradise FM in het programma Wat een Week!