Maandelijks archief: juni 2013

Het ‘E-woord’ doet geen pijn

Historicus Piet Emmer was al niet erg populair bij groepen die excuses voor het Nederlandse slavernijverleden op de politieke agenda willen houden. Dat zal hij er niet beter op hebben gemaakt met zijn artikel in Trouw aan de vooravond van de herdenking van 150 jaar afschaffing van de slavernij. Zijn betoog heeft een hoog ‘wir habben es nicht gewusst’ gehalte. Sympathieker is het artikel van Frans Timmermans in dezelfde krant.

Tulamonument op Curaçao

Tulamonument op Curaçao

Waar de minister van Buitenlandse Zaken weet dat de slavernij niet uitsluitend een Europese misstand was, erkent hij dat er in Nederland te weinig aandacht is geweest voor dit verleden en de vrijheidsstrijd van bijvoorbeeld Boni (in Suriname) en Tula (op Curaçao). En die strijd is nog steeds niet voorbij, aldus Timmermans.

Goedpraten
Emmer daarentegen wijst met het vingertje naar iedereen behalve de Nederlanders, zo lijkt het. Het waren de Afrikanen en Arabieren die de slaven ronselden. Voor de Nederlandse welvaart van nu was de slavernij zelfs ‘een noodzakelijk kwaad’. Gelukkig was het nog wel een kwaad, maar een dergelijke omschrijving komt toch wel erg dicht bij goedpraten. Emmer verwijt het de abolitionisten dat ze niet de hele waarheid hebben verteld. Op die manier kunnen we elke lobbyist wel aan de schandpaal nagelen.

Toegegeven, de slavernij wordt soms te gemakkelijk gebruikt om fouten van nu te verklaren. Dat hoge bloeddruk met het slavernijverleden te maken heeft lijkt inderdaad wat ver gezocht. En dat Nederland rijk is geworden van de slavernij valt op zijn minst te nuanceren. Maar dat de huidige generaties niets meer te maken hebben met dat verleden is wel erg gemakkelijk. Of, zoals een Nederlandse zich er onlangs in een NTR-documentaire over Curaçao vanaf maakte: Zonder de slavenhandel hadden de Curaçaoënaars het nu veel slechter gehad in Afrika.

Het E-woord
Waarom zouden wij geen excuses kunnen maken voor de daden van onze voorouders? Daarmee zeggen we toch niet dat we zelf schuldig of verantwoordelijk zijn? We erkennen alleen dat er in het verleden mensenrechten zijn geschonden en dat onze voorouders het verkeerd hebben gezien. Excuses doen geen pijn, maar maken wel veel goed. De vrees dat er daarna herstelbetalingen kunnen worden geëist door de nazaten van de slaven is net zo onterecht als het halsstarrig weigeren van het uitspreken van het ‘e-woord’.

Zoals verwacht werden er bij de herdenking van 150 jaar afschaffing van de slavernij in het Amsterdamse Oosterpark geen excuses aangeboden namens de nieuwe koning Willem-Alexander. Het bleef bij ‘diepe spijt en berouw’. Jammer dat de regering net dat extra stapje niet wilde of durfde maken. Het was een mooi gebaar geweest, zeker in het licht van het aanstaande kennismakingsbezoek van het koninklijk paar aan de Caribische delen van het Koninkrijk. Dan had bovendien de discussie over deze kwestie gesloten kunnen worden.

De laatste alinea van dit artikel is na de herdenking van 150 jaar afschaffing van de slavernij aangepast. Deze geactualiseerde versie van dit artikel verscheen in ook in Trouw van 3 juli 2013 (aanmelden verplicht).

Advertenties

Conclusies corruptieonderzoek gelden voor alle eilanden

Schermafbeelding 2013-06-27 om 14.23.19Het onderzoek van Transparency International naar de corruptie op Curaçao heeft weinig ophef veroorzaakt. In de tijd dat het onderzoek werd ingesteld lag de integriteit van de regering-Schotte enorm onder vuur. Inmiddels is de rust weergekeerd en maakt niemand zich meer druk over de tekortkomingen die Transparency constateert. Dat is jammer, we missen nu toch een lekker felle reactie van Helmin Wiels. 

Het rapport van Transparency (TI) zal snel in een la verdwijnen, waar het alleen nog uit zal komen als het iemand van pas komt, bijvoorbeeld in verkiezingstijd. Toch legt TI de vinger op de zere plek voor heel het Caribische deel van het Koninkrijk, inclusief de drie eilanden die nu onder Nederlands bestuur vallen.

Ontbrekend vertrouwen
Als je het rapport doorneemt kom je bij vrijwel alle categorieën hetzelfde tegen: de regels en wetten kloppen wel, maar het schort aan de uitvoering. Er is weinig transparantie en daardoor ontbreekt het vertrouwen bij de burgers in politici en belangrijke instellingen zoals het parlement. De Staten zijn feitelijk een stemmachine, want de politieke partijen dulden geen afwijkende meningen.

Een mooi voorbeeld van dat laatste doet zich enkele dagen na de publicatie van het rapport al voor. Omayra Leeflang verlaat de PAR uit onvrede met de nieuwe partijleider. Daniel Hodge was als premier van het net afgetreden takenkabinet verantwoordelijk voor de door Leeflang gewraakte nieuwe basisverzekering ziektekosten. Dat je binnen een partij van mening kan verschillen komt blijkbaar niet bij haar op, of ze heeft er geen vertrouwen in dat de PAR dat accepteert.

Politieke partijen
Leuk leesvoer voor de geïnteresseerde zijn trouwens de bijlagen bij het rapport. De onderzoekers hebben met heel wat mensen gesproken, die vrijwel iedereen op het eiland kent. Opvallend is dat van de politieke partijen alleen de MFK van Gerrit Schotte de vragenlijst heeft ingevuld. Niet zo vreemd, omdat hij als premier destijds de opdrachtgever was. Maar wel vreemd dat alle andere partijen het kennelijk niet belangrijk vonden. Of stond de vragenlijst ze misschien niet aan?

Ook op Bonaire zagen we dezer dagen een illustratie van de tekortkomingen die TI op Curaçao constateert. Gedeputeerde James Kroon wordt door de coalitie in het zadel gehouden, hoewel hij volgens het Openbaar Ministerie valsheid in geschrifte heeft gepleegd. Zelf had hij er kennelijk wel moeite mee, want hij heeft volgens mediaberichten sterk overwogen af te treden. Maar het gebeurde niet. Jammer overigens, dat het OM stelt dat Kroon het wel heeft gedaan, maar hem niet vervolgt. Zo kan hij nooit zijn onschuld aantonen en wordt hij ook nooit veroordeeld.

Weinig nieuws
Eigenlijk bevat het rapport van TI weinig nieuws. Het bevat vooral conclusies die veel burgers aan de borreltafel al uitgebreid geconstateerd zullen hebben. Daarom is het ook zonder veel wijzigingen toe te passen op alle eilanden en zelfs op veel landen in de regio en daarbuiten. Is het onderzoek dan weggegooid geld? Toch niet, het is goed dat het af en toe eens uit de la getrokken kan worden om nog eens te wijzen op de tekortkomingen in de publiek sector en de politiek. En trouwens ook op de gebrekkige controlerende functie van de lokale journalistiek.

Eindelijk positief nieuws uit Nederland

Het lijkt wel alsof Nederlandse politici beter beginnen te begrijpen dat de Caribische delen van het Koninkrijk anders zijn dan het landje aan de Noordzee. Er kwamen deze week een paar positieve berichten uit Den Haag. Ten eerste zijn de rigoureuze bezuinigingen in de zorg in Caribisch Nederland uitgesteld. De drie stukjes Nederland in de Caribische zee mogen zelf met een alternatief komen, deelde minister Schippers mee. En de Eerste Kamer ging akkoord met hulp aan Curaçao bij de aanpak van de milieuproblemen rond de Isla-raffinaderij.

Maar laten we ons geen illusies maken. Nog maar een week geleden kwam VVD-Tweede Kamerlid André Bosman met zijn al lang aangekondigde wetsvoorstel om kansarme Antillianen uit Nederland te weren. Hij verpakt het mooi met woorden over ‘duurzame banden in het Koninkrijk’. Maar het blijft merkwaardig om landgenoten uit te zetten of aan de grens tegen te houden. Veel plannen daarvoor zijn de afgelopen tien jaar overigens al gesneuveld.

Onmenselijk
Terug naar het positieve nieuws. Want de burgers van Bonaire, Sint Eustatius en Saba kunnen opgelucht ademhalen. Een onmenselijke bezuiniging op de gezondheidszorg is voorlopig van de baan. De plannen van minister Schippers kwam erop neer dat niemand op de eilanden zich nog zou kunnen verzekeren voor meer dan een mager basispakket. Sanering van gebitten en fysiotherapie zouden bijvoorbeeld voor eigen rekening komen, terwijl dat toch geen bijzondere luxe is.

Petities
Complimenten voor met name de burgers en politiek op Bonaire, waar door middel van petities en overleg duidelijk is gemaakt wat voor desastreuze gevolgen de plannen zouden hebben. Uiteindelijk heeft dat tot een positief resultaat geleid.

Toch moet er ook niet te vroeg gejuicht worden. Want bezuinigen moet nog steeds. De eilanden mogen nu zelf met alternatieven komen, zolang het bedrag maar gehaald wordt. Dat is winst, want we mogen ervan uitgaan dat er een plan op tafel komt waarin meer oog is voor de lokale behoeften en noden. Minister Schippers volgt wat dat betreft de slimme lijn die ze ook in Nederland heeft gevolgd: kom zelf met ideeën voor bezuinigingen die wel draagvlak hebben.

foto: SMOCBemoeizucht
In de Eerste Kamer werd een motie over de Isla-raffinaderij aangenomen die op Curaçao zonder veel commentaar werd ontvangen. Tot nu toe werden moties van de Tweede Kamer (vaak van GroenLinks) over de vervuilende raffinaderij nogal bemoeizuchtig gevonden. Natuurlijk weet iedereen dat de vervuiling ver boven de normen is, maar politiek Curaçao keek vooral naar de werkgelegenheid en vond dat Nederland daar te weinig begrip voor had.

Nu is de motie (van de SP) gematigd van toon. Is dat slim? Niet echt, het was gewoon noodzaak. De oorspronkelijke tekst was net zo bemoeizuchtig als eerdere moties van de overkant van het Binnenhof. Maar om de motie aangenomen te krijgen werden de scherpe kantjes ervan afgehaald. Nederland wordt opgeroepen behulpzaam te zijn als Curaçao daarom vraagt.

Dat Curaçao niet in staat is afdoende maatregelen te nemen, zoals in de eerste versie stond, zou ongetwijfeld weer tegen het zere been zijn geweest. Toch viel de uitgeklede motie verrassend positief bij de Stichting Schoon Milieu op Curaçao (SMOC). “Het is een begin”, zei voorzitter Peter van Leeuwen in het Antilliaans Dagblad.

Voorzichtig
Zo zie je maar, met een beetje voorzichtigheid kun je soms verder komen dan menig politicus denkt. Minister Schippers houdt de Caribische Nederlanders tevreden en de Eerste Kamer weet de verhoudingen met Curaçao goed te houden. Nu André Bosman nog.

Suhandi, een persoonlijke herinnering

SuhandiHet is 1983. Voor het eerst ga ik mijn schoonfamilie bezoeken op Curaçao. Ik heb geen idee wat voor eiland dat nou eigenlijk is, want ik ken het alleen van de foto’s en de verhalen. En verder zuidelijk dan net over de Frans-Spaanse grens ben ik nog nooit geweest. Op de eerste de beste ochtend na aankomst (een zondag) voel ik me plotseling toch een beetje thuis. Ik hoor een bekende stem: Suhandi is op de radio.

Hoewel ik nog erg jong was toen Suhandi begin jaren ’60 in Nederland via Radio Veronica bekendheid verwierf, kende ik hem dankzij mijn oudere zus. Bij haar stond Veronica altijd aan en zo luisterde ik vanzelf mee. En nu, twintig jaar later, bleek mijn schoonvader een trouwe luisteraar van Suhandi.

FM radio
Als geïnteresseerde radiogek ontdekte ik al snel dat deze radiopionier op Curaçao een grote stap had gezet. Hij had er FM radio geïntroduceerd. Want iedereen luisterde rond 1980 nog naar de middengolf en om dan een nieuw station te beginnen op de lege FM-band was een grote gok. Radio Korsou FM noemde Suhandi zijn station. Die toevoeging FM was natuurlijk essentieel in die tijd.

Wereldomroep
Een beetje tegenstrijdig was dat hij op die heldere FM-frequente kortegolfopnames van Radio Nederland Wereldomroep uitzond. Ook dat was pionieren, want op deze manier was hij het eerste partnerstation van de Wereldomroep, nog zonder satellietschotel. Zijn stationwas bepaald geen vetpot en dat is het ook nooit geworden, want tegenwoordig zit iedereen op FM. Maar Radio Korsou overleefde alle stormen, mede dankzij zusterstation Laser 101.

Radioman
Zolang hij maar radio kon maken en kon leven vond hij het goed. Suhandi was een radioman in hart en nieren. Vooral daarom begon hij voor zichzelf. Ondanks een zwakke gezondheid ging hij door tot het echt niet meer ging. Natuurlijk was zijn presentatiestijl ‘niet meer van deze tijd’. Wat dat betreft deed hij een beetje denken aan zijn Arubaanse collega Jos van der Schoot. Die was nog veel ouderwetser in zijn stijl, maar had eveneens veel volgers.

Concurrent
Nog geen tien jaar na mijn eerste kennismaking met Curaçao werkte ik voor Radio Hoyer en was Suhandi mijn concurrent. We zaten op dezelfde uren met het ochtendnieuws. Maar als ik even de kans kreeg luisterde ik toch even naar hem. Bij mijn volgende bezoek aan Curaçao zal hij er niet meer zijn. Ik zal hem missen.

Hoe kleiner hoe meer vrienden

KLM-logoMarketingwetten zijn er volop, maar zover ik weet is er geen wet die zegt: Hoe kleiner hoe meer vrienden. Toch lijkt het alsof er zo’n wet bestaat. Om de haverklap zie je in de lokale pers op de Antillen weer een of andere meer of minder bekende persoon die met een gezagsdrager op de foto gaat. Natuurlijk met een grote ‘toothpaste smile’ en liefst met een document als bewijs van de onderlinge vriendschap.

Directe aanleiding voor deze constatering is de benoeming van KLM-topman Peter Hartman tot ereburger van Bonaire. Maar hij is absoluut niet de enige. Eerder benoemde het eiland bijvoorbeeld Wereldomroep-directeur Jan Hoek tot ‘Vriend van Bonaire’. Wel merkwaardig dat hun benoeming plaatsvond bij het beëindigen van de relatie. Hartman vertrekt bij de KLM, de Wereldomroep vertrok van Bonaire. Het is voor het flamingo-eiland te hopen dat de KLM niet van plan is dat laatste voorbeeld te volgen.

Toeristen
Zou zo’n benoeming marketing-technisch werken? Alle zes eilanden kennen het fenomeen en hoe kleiner het eiland hoe meer het lijkt voor te komen. Niet alleen vertrekkende topmannen, ook toeristen die al tien of twintig jaar terugkomen krijgen vaak zo’n eerbetoon met foto in de krant. Van die mensen kun je nog verwachten dat ze thuis enthousiast vertellen dat ze op dat mooie vakantie-eiland in de bloemetjes zijn gezet. Mond-op-mondreclame levert misschien wel wat naamsbekendheid op en wie weet ook een paar extra toeristen.

Winst
Maar ik geloof er niks van dat een KLM-topman erg onder de indruk is, al is hij nog zo verrast door die eervolle benoeming. En zou hij thuis nog eens wat mensen gaan aansporen toch vooral naar Bonaire te gaan? De KLM is best aardig geweest voor Bonaire in de tijd dat Hartman directeur was, maar als het geen winst oplevert zijn ze weg. Daar hoeft niemand aan te twijfelen. Vraag dat maar aan Aruba; dat eiland kreeg voor straf een aantal jaren geen KLM meer op bezoek.

Marketinggeheim
Dus welk doel dient zo’n foto in de krant met een tot ereburger of vriend benoemde persoon? De marketingafdeling zal het wel heel belangrijk vinden, maar buiten het eigen eiland ziet niemand dat bericht. Insiders weten het en nemen het voor kennisgeving aan. Op het KLM-intranet zal er ook wel een berichtje komen, maar het luchtvaartpersoneel zal nu niet ineens massaal naar Bonaire komen voor een vakantie. Misschien kan iemand me het marketinggeheim uitleggen, want ik snap het niet.

Sint Maarten besmet met Curaçaose ziekte

Afgetreden regering van Sint MaartenKabinetten in ons Koninkrijk zitten zelden hun regeerperiode uit. Alleen op Aruba wil dat nog wel eens gebeuren, omdat AVP en MEP beurtelings de verkiezingen winnen. Andere partijen proberen dapper mee te doen, maar meer dan een enkele zetel halen ze zelden. In Nederland weet bijna niemand een kabinet te noemen dat de rit heeft uitgezeten en op Curaçao en Sint Maarten is dat inmiddels niet anders.

Sinds de val van het kabinet-Schotte op Curaçao vorig jaar doet zich een nieuw fenomeen voor. Door blokkades probeert men het leven te rekken. Demissionair premier Schotte sloot zich zelfs even op in het gebouw van de ministerraad en Statenvoorzitter Asjes weigerde Statenvergaderingen uit te schrijven. Het is zorgelijk dat dit voorbeeld onlangs op Sint Maarten navolging kreeg. Toen de regering de meerderheid verloor ontstond er een impasse van doordat parlementsvoorzitter Samuel niet wilde vergaderen. Hij had schijnbaar goed gekeken naar het voorbeeld van Asjes.

Ondemocratisch
Net als op Curaçao stond er op Sint Maarten een nieuwe coalitie klaar om de regeringstaken over te nemen. Maar het verlies van een prominente positie (Statenvoorzitter, premier of minister) lijkt voor sommige politici zo onverteerbaar dat ze naar ondemocratische middelen grijpen. Hopelijk waait deze ziekte snel over, want de politiek op de eilanden heeft al geen beste naam. Bij volgende verkiezingen zou de opkomst wel eens naar ongekende diepten kunnen dalen als de kiezers steeds meer het gevoel krijgen dat het politici alleen maar om de macht te doen is.

Misschien zijn er te veel partijen. Op Curaçao is die klacht al tientallen jaren te horen. Door de versnippering in het kleine parlement (en vroeger de Eilandsraad) is er nauwelijks nog een stabiele regering te vormen. Partijen die eerder lijnrecht tegenover elkaar stonden worden gedwongen samen te werken om maar een meerderheid te krijgen. Fricties worden onvermijdelijk.

Kiesdrempel
Ook in Nederland komt dat voor: VVD en PvdA zijn niet bepaald gelijkgestemde partijen, maar werden door de verkiezingsuitslag tot elkaar veroordeeld. Het is de vraag hoe lang dat goed gaat. Helaas lijken er weinig oplossingen beschikbaar om een stabieler politiek klimaat te scheppen. In Nederland hoor je nog wel eens een kiesdrempel voorstellen, zoals andere landen die hebben, maar echt serieus wordt het niet overwogen.

In de Caribische landen is een kiesdrempel zo goed als onmogelijk. Met een parlement van nauwelijks twintig zetels moet een partij al bijna 5 procent van de stemmen halen voor een zetel. Met hogere drempels maak je het een nieuwe partij wel erg moeilijk om in de Staten te komen.

Claude Wathey
Misschien is mogelijk om hogere eisen te stellen aan nieuwe partijen om deel te kunnen nemen aan verkiezingen. Je zou kunnen streven naar een tweepartijenstelsel, zoals op Aruba in feite de praktijk is. Dat werkt in de VS, waar een derde partij eigenlijk alleen in theorie een kans maakt. En ook daaraan kleven gevaren. Denk maar eens aan het verleden op Sint Maarten toen de DP onder leiding van Claude Wathey de dienst uitmaakte. De oppositie kon geen vuist maken en het eiland heeft zijn maffia-imago aan die tijd te danken. Kortom, er zit in onze democratische traditie weinig anders op dan te leven met politieke versnippering. En dan maar te hopen dat het gezonde verstand bij de politici zegeviert.

Wie is er bang voor Ivar Asjes?

Ivar AsjesHet is sneller gebeurd dan menigeen had verwacht, maar voorspelbaar was het wel. Pueblo Soberano (PS) is na de dood van Helmin Wiels in LPF-achtige toestanden terecht gekomen. De strijd om de opvolging van Wiels als partijleider lijkt beslecht te gaan worden in het voordeel van Ivar Asjes, al zijn verrassingen bepaald nog niet uitgesloten. Zeker is dat de PS een andere partij zal worden en dat een deel zich zal afscheiden, al dan niet gedwongen door Asjes.

Heeft Helmin Wiels een fout gemaakt door Asjes als zijn nummer twee aan te wijzen? Het lijkt er wel op. Asjes heeft net als de vermoorde charismatische leider een grote mond, maar mist het politieke vernuft en zijn ideologische drijfveren. Er kleven smetten aan Asjes, waardoor hij nooit zo populair zal worden als Wiels. Toen het kabinet-Schotte viel blokkeerde Asjes als Statenvoorzitter de vergaderingen van het parlement, zodat hij aan kon blijven. Het tekent het belang dat hij hecht aan het pluche.

Macht
Een nieuwe aanwijzing voor de macht die Asjes nastreeft is de gang van zaken rond de formatie van een nieuw politiek kabinet. Hij diende zijn ontslag in als Statenlid in de verwachting dat hij dan vandaag (3 juni) zou worden beëdigd als nieuwe premier. Nu de waarnemend gouverneur die beëdiging heeft uitgesteld omdat de screening van de ministers nog niet is voltooid, wil Asjes zijn ontslag intrekken.

Populistisch
Waarom is Helmin Wiels eigenlijk in zee gegaan met Asjes? Waarschijnlijk konden de twee elkaar vinden in de manier waarop politiek bedreven werd: populistisch en met veel tamtam. En laten we niet vergeten dat Wiels ook met open ogen in een kabinet is gaan zitten met de MFK van Gerrit Schotte. Pas later drong kennelijk tot hem door dat er een waas van corruptie om Schotte hing; de corruptie die hij wilde bestrijden. Toch blijft het vreemd, want ook Asjes had in die periode al geen brandschoon imago. Misschien dacht Wiels hem in toom te kunnen houden.

Krachtige leider
Demissionair premier Daniel Hodge is in Trouw van maandag (3 juni) openhartig. Hij ziet het somber in voor de politiek van Curaçao: “Er wordt maar weinig in het belang van het land gedacht.” En over zijn beoogde opvolger Asjes: “Curaçao heeft geen leider nodig die macht zoekt. Curaçao heeft een krachtige leider nodig. En Ivar Asjes is geen krachtige leider.” En dat zegt de premier die is aangesteld door Pueblo Soberano, al is hij geen lid van die partij.

Godett
Ondertussen dient zich in de marge een oudgediende aan, die in het gat wil springen dat door Wiels is achtergelaten: Anthony Godett. Hij had afescheid genomen van de politiek; zijn partij FOL was voorbijgestreefd door Pueblo Soberano, dat zich ongeveer op dezelfde groep kiezers richt. Nu Wiels er niet meer is en PS met zichzelf overhoop ligt, ziet Godett ineens weer kansen. Of hij geloofwaardig is kun je je afvragen, maar saai is de Curaçaose politiek nooit.